सुवार्ता

 Oece&heefjJele&ve
 – efyeMehe S[efJeve keâesueemees
  Deewjbieeyeeo
 
 Oece&heefjJele&ve ne efJe<eÙe hegvnehegvne ÛeÛexle jenlees. lÙeecegUs Skeâ ke@âLeefuekeâ cnCetve, ke@âLeefuekeâ Oece&ieg¤ cnCetve Je ke@âLeefuekeâ Oecee&Ûee Skeâ DeefOeke=âle efMe#ekeâ cnCetve ke@âLeefuekeâ OeceeaÙeebÛeer ¢eeefJe<eÙeerÛeer Yetefcekeâe efJeMeo keâjCÙeeme ceer Glmegkeâ Deens.
 Oece&heefjJele&veeÛee efJe<eÙe efveIeeuee keâer ceuee veeefMekeâÛÙee Skeâe jmlÙeeÛÙee keâ[suee DemeuesuÙee õe#es efJekeâueer peeCeeNÙee ceb[F&Ûeer Dee"JeCe Ùesles. ceer Gòeve (ceePee ieeJe) ntve DecejeJeleeruee peele Demeleevee ner ceb[F& DeeuÙeeyejesyej ceer ceePeer peerhe LeebyeJeerle Demes. veeefMekeâuee DeeueesÛe Deens, lej efyeMehe neTmemee"er Je DeepetyeepetÛÙee Oece&YeefieveeRvee Je Oece&ieg¤bvee õe#eebÛeer Yesš vÙeeJeer cnCetve peerheceOetve Gle¤ve ceer ceb[F&le efMejle Demes. lesLes õe#es efJekeâCeeNÙeebÛes one-hebOeje "sues efomeeÙeÛes. lÙeeJej Skeâ vepej šeketâve ceer keâener "suÙeebpeJeU peeTve õe#es ÛeeKeeÙeÛees. õe#es Deebyeš ueeieueer lej Deebyeš leeW[ keâ¤ve ogmeNÙee "suÙeekeâ[s ketâÛe keâjeÙeÛees Je Ûeebieueer šJešJeerle iees[ õe#es efceUeueer lej lÙeebÛes Keeskesâ Ye¤ve peerheÛÙee ef[keâerceOÙes "sJetve ceeie&mLe nesle Demes.
 õe#es efveJe[Ces Je Oece& efveJe[Ces ¢eebÛeer leguevee keâjCes yeeefueMeheCeeÛes ue#eCe "jsue; hejbleg oesvner efveJe[Ceejer ceeCemes meejKÙeeÛe Øeef›eâÙesletve peele Demeleele ns melÙe Deens. peieeleerue ueeKees ueeskeâebveer ef¡emleer Oecee&le ÙesCÙeemee"er nerÛe Øeef›eâÙee DeJeuebefyeuÙeeÛes efometve Ùesles. SKeeÅee Oecee&leerue ‘DeebyešheCee’ DeeJe[uee veener, Gueš ef¡emleer Oecee&le lÙeebvee iees[Jee meehe[uee cnCetve lÙeebveer ef¡emleer Oece& mJeerkeâejuee Demes lÙeebÛes cnCeCes Deens.
 keâeneRvee Jeešueb keâer ¢eeÛÙee Oecee&le ceeCegmekeâeruee JesMeerJej šebieefJeues Deens Je JeCe& DeJemLesÛÙee ceeies ueeietve ceeCemeeb-ceeCemeeble mhe=MÙe-Demhe=MÙe DeMee DelÙeble DeceeveJeerÙe efJe<ecelesuee pevce efouee Deens, ueeKees ceeCemeebvee JeeUerle šekeâueb Deens, lÙeebÛee mheMe& Meehe ceeveuee peelees, lÙeebvee heeCeer yebo, lÙeebvee efMe#eCeeÛes ojJeepes yebo kesâues Deensle. keâeneRveer Oecee&ÛÙee veeJeeKeeueer meleerÛeer ØeLee DeJeuebyetve ueeKees efœeÙeebvee DeeieerÛÙee [eWyeele ueesštve lÙeebÛes ØeeCe Iesleues Deensle Je lÙeebÛÙee cegueebvee DeveeLe kesâues Deens. keâeneRveer lÙeebÛes Øekeâuhe ÙeMemJeer JneJes cnCetve DebOeßeæsÛÙee heesšer peeTve vejyeUer Iesleues Deensle ¢eeÛee Jeerš ÙesTve npeejes ceeCemeebveer ef¡emleer Oece& hemeble kesâuee Deens.
 ‘‘Tve meeueeWkeâes ieesueer ceejes’’, ‘‘Yeejle legceÛÙee yeeheeÛee veener’’ (DeeceÛÙee yeeheeÛee Deens) ‘‘legceÛeer peeiee heeefkeâmleeveele Deens’’, DeMeer cegkeäleeHeâUs DeeskeâCeejer keâener ceeCemes Deensle Je lÙeebÛÙee efpeYesuee ueieece ueeJeCeejer Oee[meer ceeCemes lÙeebÛÙeele veenerle, DeMee peeÛeeuee kebâšeUtve keâener ceeCemes lÙeebÛÙeeletve yeensj he[tve ef¡emleer Oecee&le Deeuesueer Deensle.
 ef¡emleer Gheemevee efJeOeer DelÙeble efMemleyeæheCes heej he[leele. lesLes meeJeUe ieeWOeU vemelees. efJeOeerle Yeeie IesCeejs npeejeWÛÙee mebKÙesves pejer Demeues lejer lesLes ØelÙeskeâ JÙekeäleeruee DeeheuÙee ceveemeejKeer ØeeLe&vee keâjlee Ùesles, ns heentve Deveskeâ ceeCemeebÛÙee ceveele ef¡emleer Oecee&le ØeJesMe keâjCÙeeÛeer ØesjCee efceUles.
 Øesef<eleebÛÙee ke=âlÙeele DeeheCe JeeÛelees keâer ef¡emleer meceepeeceOÙes meewneoe&Ûes JeeleeJejCe heentve lÙeebÛÙee peJeU jenCeejs Flej OeceeaÙe cnCeeÙeÛes, ‘‘heene ns ueeskeâ keâmes SkeâceskeâebJej Øesce keâjleele.’’ Deepener ceer ieeJebÛÙee ieeJeb heeefnues Deensle, pesLes ef¡emleer ueeskeâebceOÙes DelÙeble efpeJneàÙeeÛes mebyebOe Demeleele Je les heentve megæe yejerÛe ceeCemes ef¡emleer Oecee&keâ[s Deekeâef<e&le nesleele.
 ef¡emleer Oecee&keâ[s Deekeâef<e&le keâjCeejs meJeeËle cees"s keâejCe cnCepesÛe ØeYet ÙesMetÛes peerJeve Je lÙeeÛeer efMekeâJeCe. lÙeeÛÙee peerJeveeves Je efMekeâJeCeerves ceeCemeb SJe{er ØeYeeefJele nesleele keâer lÙeeÛes DevegÙeeÙeer nesCÙeemee"er keâesCeleener lÙeeie keâjCÙeele Je ÚU menve keâjCÙeele ceeCemeb mJele:uee OevÙe mecepeleele.
 SJe{er meieUer keâejCes ÙesMetÛee Oece& mJeerkeâejCÙeeme hegjsMeer Deensle. cnCetve ¢ee keâejCeecegUs ØeYeeefJele nesTve ceeCemes pej OeceeËlej keâ¤ve ef¡emleer Oecee&le Ùesle Demeleerue lej lÙeebÛÙee ceeiee&le De[LeUs efvecee&Ce keâjCes, lÙeebÛee ÚU keâjCes, lÙeebÛÙee Oece&ieg¤bÛee ÚU keâjCes ns És<eeÛes, nsJÙeeÛes, vÙetveieb[eÛes ue#eCe Deens, Demes cnCeCes kesâJnener GefÛele Deens.
 Jejerue keâejCes ef¡emleer Oece& mJeerkeâejCÙeemee"er efkeâleerjer mebÙegefkeälekeâ Demeueer lejer F&<Ùexuee hesšuesuee ceeCetme ef¡emleer Oece& mJeerkeâejCeeNÙee ceeCemeebÛee efheÛÚe mees[erle veenerle. lees ceeCetme cnCelees keâer, ‘‘ke@âLeefuekeâ Oece&ieg¤ DeMee ceeCemeebvee Deeefce<e oeKeJetve Je OeekeâohešMee oeKeJetve lÙeebÛÙeeJej ef¡emleer Oece& ueeoleele.’’
 DeMee ceeCemeebvee ‘SKeeÅee ceeCemeeueee ef¡emleer Oecee&le mJeerkeâejCÙeehetJeea ke@âLeefuekeâ Oece&ieg¤ keâesCeles heLÙe heeUleele’, ns meebefieleuÙeeJej lÙeebÛeer yeesueleer yebo he[les.
 GoenjCeeoeKeue : Skeâ le®Ce cegueieer ceePÙeekeâ[s Deeueer. leer keâe@uespeheÙeËle efMekeâueer nesleer. leer cnCeeueer, ‘‘ceuee ef¡emleer JneÙeÛebÙe!’’ ceuee Deevebo Peeuee. keâejCe ceer ef¡emleer Oecee&le Jee{uees, lÙee Oecee&ves ceePÙeeJej mebmkeâej Ie[efJeues, lÙee Oecee&le pÙee Deveskeâ iees°eRcegUs ceePeer peerJeveyeeie HegâueJeueer, ceePÙee peerJeveeÛee DeLe& mecepeuee lÙeehes#ee DeefOekeâ Deevebo peieeleerue keâesCelÙeeÛe DevÙe iees°eRveer ceuee efceUeuee veener. ceePÙee efMe#eCeecegUs veener, hewMeebcegUs veener, ueeskeâebveer leeW[ Ye¤ve kesâuesuÙee ceePÙee ØeMebmescegUs veener, keâMeekeâMeevesÛe Deevebo efouee veener, SJe{e Deevebo ceePÙee Oecee&ves ceuee efouee Deens. heCe lÙee cegueerves FÛÚe ØeoefMe&le kesâueer. lÙeecegUs ceuee Kethe Deevebo Peeuee Deens. efleuee ceePÙee Oecee&le mJeerkeâejCÙeemee"er Kethe Glmegkeâ Deens Demes ceer oeKeefJeues veener. ceer efmLeleØe%e jeefnuees. ceer efleuee efleÛÙee heeÕe&YetceerefJe<eÙeer efJeÛeejues. efleves meJe& keâener meebefieleues. ef¡emleer Oece& mJeerkeâejCÙeeÛeer FÛÚe efleuee keâe Peeueer, lesner efleves meebefieleues. ceuee efleÛÙee ØeeceeefCekeâheCeeefJe<eÙeer keâesCeleerÛe Mebkeâe Deeueer veener. ceer efleuee cnCeeuees, ‘‘ceer Deepeheemetve ef¡emleer Oecee&Ûeer ceeefnleer ÅeeÙeuee meg®Jeele keâjlees. DeeCeKeerve keâceerle keâceer mene ceefnves les Skeâ Je<e&Yej ceer leguee ceeie&oMe&ve keâjerve. leer ceeefnleer hetCe& PeeuÙeeveblej ceer leguee efJeÛeejerve keâer ef¡emleer Oece& leguee KejesKejÛe DeeJe[uee keâe? pej DeeJe[uee lej leguee ef¡emleer Oecee&le IesCÙeemee"er heg{erue heeJeues GÛeueeJeer ueeieleerue.’’
 lÙeeveblej ceePeer lesLetve yeoueer Peeueer. ceePÙee peeiesJej DeeuesuÙee Oece&ieg¤veer lÙee cegueerÛes efMe#eCe hetCe& kesâues. efleves ef¡emleer Oecee&Ûeer oer#ee Iesleueer. veblej efleves Skeâe megMeerue ef¡emleer cegueeyejesyej ueive kesâues. lÙeebvee cegues Peeueer Je Deepe efleÛes kegâšgbye Deeveboeves jenele Deens. efleÛÙee kegâšgbyeeÛeer ieCevee Skeâe Yeefkeäleceeve ef¡emleer kegâšgbyeele kesâueer peele Deens. leer ef¡emleer Peeueer cnCetve efleuee keâesCeer $eeme efouee veener. hejbleg Deveskeâ ef¡emleer PeeuesuÙee ceeCemeebvee ÙesMetves Yeekeâerle kesâuÙeeØeceeCes ÚU meesmeeJee ueeieuÙeeÛeer DemebKÙe GoenjCes Deensle.
 Skeâoe SKeeÅee ceeCemeeves ef¡emleer Oece& mJeerkeâejuee keâer lees keâesCelÙeener ÚUeuee meeceesjs peeCÙeeme leÙeej neslees. heCe ef¡emleer Oecee&Ûee Fefleneme heeefnuee keâer efometve Ùesles keâer pesJe{e ef¡emleer ceeCemeebÛee ÚU nesle iesuee leMeer ef¡emleer ceeCemeebÛeer mebKÙee Jee{le iesueer. megØeefmeæ Øee@šsmšbš Feflenemekeâej cnCelees keâer ke@âLeefuekeâ Oecee&Jej cees"cees"er mebkeâšs Deeueer, jepes DeeefCe cees"cees"s meceüeš ¢eebveer heoesheoer ke@âLeefuekeâ OeceeaÙeebÛeer memesnesueheš kesâueer heCe lees Oece& ve° nesCÙeeSsJepeer lÙeebÛeer mebKÙee Jee{leÛe iesueer DeeefCe leer mebKÙee keâceer nesF&ue ¢eeÛeer keâesCeleerÛe efÛevns efomele veenerle.
 Deepener ceskeâe@uesÛes Meyo Kejs nesleevee efomele Deensle. Goe. KeeceieeJe efpeu¢eele [eWiejeÛÙee keâ[suee JemeuesuÙee peueieeJe-peecetve veeJeeÛÙee ÚesšŸeeMee ieeJeele ke@âLeefuekeâ ef¡emleer ueeskeâebÛee Skeâ DeeefoJeemeer meceepe Deens. keâener Je<ee&hetJeea Keeb[Jee ÙesLes ef¡emleer Oecee&Ûeer oer#ee IesTve ne meceepe ÙesLes ÙesTve mLeeefÙekeâ Peeuee Je ef¡emleer Oecee&Ûes hetpee-hee", jerefleefjJeepe les heeUle jeefnues; heCe DeÛeevekeâ Skesâ efoJeMeer lÙeebÛÙee OÙeeveerceveer vemeleevee Mes-oesveMes Skeâe Deeflejskeâer mebIešvesÛes ueeskeâ lesLes neleele keâe"Ÿee-meesšs Je leueJeejer IesTve lÙee ieeJeeuee Iesjues Je lÙee iejerye efyeÛeeNÙee ueeskeâebvee OecekeäÙee osle cnCeeues, ‘‘Deepeheemetve legcneuee DeeceÛÙee Oecee&Ûeer oer#ee IÙeeJeer ueeiesue DeeefCe legcner lemes kesâues veener lej legceÛeb ØelÙeskeâeÛeb cegb[kebâ G[Jeueb peeF&ue.’’ YeÙeYeerle PeeuesuÙee lÙee ef¡emleer DeeefoJeemeer ceeCemeebveer JesU cee¤ve vesCÙeemee"er vegmelÙee ceevee nueefJeuÙee. ner yeeleceer pesJne DeeceÛÙee keâeveeJej Deeueer lesJne Deecner ØemeejceeOÙeceeleerue ÛeebieuÙee ceeCemeebMeer mebheke&â meeOeuee. lÙee ceeOÙeceebveer efJeuebye ve ueeJelee ner yeeleceer osMeele Je hejosMeele JeeNÙeemeejKeer hemejJeueer. Deecneuee Decesefjkesâletve Heâesve ÙesT ueeieues. jepÙekeâlÙeeËJej keâceeueerÛee oyeeJe DeeCeuee iesuee. Meemeveeleerue Ûeebieueer ceeCemes DeeceÛÙee ceoleeruee OeeJeueer. lÙeebveer lÙee DeeefoJeemeer ueeskeâebvee megj#ee hegjefJeueer. Deecneb Oece&ieg¤bvee Je Oece&YeefieveeRvee lÙee ieeJeele peeCÙeeÙesCÙeemee"er Jeenves DeeefCe megj#ee DeefOekeâejer leCeeJeeÛes JeeleeJejCe ceeJeUsheÙeËle hegjJeerle jeefnues.
 pesJne heefJe$e Deelcee Øesef<eleebJej Glejuee lesJne SkeâeÛe efoJeMeer 3000 ceeCemeebveer ef¡emleer Oece& mJeerkeâejuee Je lesJneheemetve ef¡emleer Oeceer&ÙeebÛeer mebKÙee Jee{leÛe Deens DeeefCe Deepeefceleerme Heâkeäle ke@âLeefuekeâ ef¡emleer ueeskeâebÛeer mebKÙee (pes heesheÛee DeefOekeâej ceeveleele) 1406 billion Flekeâer Deens. ke@âLeefuekeâ ef¡emleer ueeskeâebÛee Fefleneme ÙesMetves Yeekeâerle kesâuÙeeØeceeCes ÚUJeCegkeâerves Yejuesuee Deens, Demes Demetvener ‘‘meJe& peieeuee ceePeer megJeelee& meebiee, lÙeebvee ceePes DevegÙeeÙeer yeveJee.’’ ner ÙesMetÛeer FÛÚe DeeCeKeerve Jesieeves hetCe& nesle Deens, ¢eeJej ØelÙeskeâ ef¡emleer ceeCemeeuee Deevebo PeeuÙeeKesjerpe jenCeej veener.
 DeeheuÙee osMeeleerue meJe& meg%e ceeCemes ceeveleele keâer ¢ee osMeele meJe& ceeCemeebvee lÙeebÛÙee FÛÚsØeceeCes Deeheuee Oece& yeoueCÙeeÛee Jee veJeerve Oece& mJeerkeâejCÙeeÛee nkeäkeâ Deens Je keâesCelÙee ØeJe=òeerÛÙee keâesCelÙeeÛe ceeCemeeuee, Jeefkeâueebvee, vÙeeÙeeueÙeebvee lÙeeuee efJejesOe keâjCÙeeÛee nkeäkeâ veener.
 YeejleerÙe Iešvesle keâuece 125 ØelÙeskeâ YeejleerÙeeuee DeeheuÙee hemebleerÛee Oece& mJeerkeâejCÙeeÛee, lÙeeØeceeCes peerJeve peieCÙeeÛee Je lÙeeÛee Øemeej keâjCÙeeÛee nkeäkeâ Deens. cnCetve ¢ee nkeäkeâebvee efJejesOe keâjCÙeeÛee keâesCelÙeener OeceeaÙeebvee, lÙeebÛÙee oueeueebvee jepekeâerÙe Je meeceeefpekeâ veslÙeebvee nkeäkeâ veener. lÙeebveer lemeb keâjCes Ieesj heehe Deens DeeefCe lÙeebvee keâeÙeÅeeÛee ye[iee oeKeefJeCes ›eâceØeehle Deens.
 YeejleeÛÙee Iešvesves Oecee&ÛÙee yeeyeleerle kesâuesueer ner lejleto DelÙeble ceesueeÛeer Deens. ef¡emleer nesCeeje ceeCetme ¢ee lejlegoercegUs YeÙecegkeäle neslees.
 keâesCelÙeener ceeveJeer lejlegoerhes#ee osJeeÛee Meyo ef¡emleer Oece& mJeerkeâejCeeNÙee ceeCemeeuee DeefOekeâ leekeâo oslees ns Øesef<eleebÛeer ke=âlÙes ¢ee DeOÙeeÙeele meehe[CeeNÙee IešveebceOÙes JÙekeäle kesâues Deens.
 1) Øesef<eleebÛeer ke=âlÙes DeOÙeeÙe 3 : cebefojeÛes DeefOekeâejer hes$e Je pee@ve ¢eebvee ÙesMetÛee Oece& hemejefJeCÙeeme ceveeF& keâjleele lesJne hes$e lÙeebvee ØeMve efJeÛeejlees, ‘‘Deecner legceÛes SskeâeJes keâer osJeeÛes SskeâeJes?’’
 cenelcee ieebOeerveer Oece&heefjJele&vee efJe<eÙeer nerÛe Yetefcekeâe IesleuÙeeÛes DeeheCe JeeÛelees. les cnCeeues, Oecee&Ûeer efveJe[ keâjCes ne pÙeeÛee lÙeeÛee ØeMve Deens. lÙeebvee keâesCeer efJejesOe keâjlee keâecee veÙes.
 2) ieceeefueSue he®Meer neslee. keâeÙeÅeeÛee peeCekeâej neslee. pesJne he®Meebveer lÙeeÛÙeekeâ[s le›eâej kesâueer keâer ef¡emleer Oece& Jee{leÛe Deens Je lÙeeuee LeesheefJeCÙeeÛeer iejpe Deens lesJne lees lÙeebvee cnCeeuee, ‘‘Demes Deveskeâ Oece& Deeues DeeefCe ueÙeeme iesues. ef¡emleer Oece& pej ceeveJe efvecee&les Demesue; lej lej lees heCe ueÙeeme peeF&ue, heCe lees Oece& osJeekeâ[tve Deeuee Demesue; lej legcner DeeefCe Deecner lÙeeuee De[Jet MekeâCeej veener.