सुवार्ता

 – PesefJeDej ef[cesuees
 
 meble pee@ve nsvjer vÙetceve ef¡emlemeYesÛes [e@keäšj
 Jn@efškeâve : Decesefjkeâve meble pee@ve nsvjer vÙetceve ¢eebvee heeshe efueDees ¢eebveer ‘ef¡emlemeYesÛes 38Jes [e@keäšj’ cnCetve Ieesef<ele kesâues Deens. ef¡emleer Oece&Meeœe efkebâJee leòJeØeCeeueer efJe<eÙeerÛeer efMekeâJeCe DeLeJee mebMeesOeveeÉejs ue#eCeerÙe Ùeesieoeve osCeeNÙee mebleeuee ‘[e@keäšj’ ¢ee GheeOeerves mevceeefvele kesâues peeles.
 YeejleerÙe Oece&ieg¤ Jn@efškeâve JesOeMeeUsÛÙee mebÛeeuekeâheoer
 Jn@efškeâve : pespJeerš Oece&ieg¤ Heâe. efjÛe[& De@vLeveer ef[meespee ¢eebÛeer heeshe efueDees ¢eebveer Jn@efškeâve JesOeMeeUsÛÙee mebÛeeuekeâheoer vesceCetkeâ kesâueer Deens. 2016 heemetve les Jn@efškeâveÛÙee Keieesue MeeœeerÙe mebMeesOeve mebmLesceOÙes keâeÙe&jle nesles. ieesJÙeele pevceuesues Heâe. ef[meespee ¢eebÛes cegbyeF&ÛÙee meWš PesefJeÙeme& Je pece&veerceOeerue neÙe[sueyeie& efJeÕeefJeÅeeueÙeele efMe#eCe Peeuesues Deens.
 keâeueex Deekegâefleme ¢eebvee mebleheo
 Jn@efškeâve : heeshe efueDees ÛeewoeJes ¢eebveer efoveebkeâ 7 mehšW. jespeer Deekegâefleme ¢eebvee ke@âLeefuekeâ ÛeÛe&Ûes ‘meble’ cnCetve Ieesef<ele kesâues. keâeueex Deekegâefleme ¢eebÛes JeÙeeÛÙee DeJeIÙee 15JÙee Je<eea 2006ceOÙes uÙegkesâefceÙeeves efveOeve Peeues nesles. les heefnues efceueesefveDeue (1981 les 1996 ¢ee keâeueeJeOeerle pevceuesueer JÙekeäleer) meble "jues Deensle. Jn@efškeâve efmešerÛÙee heeršme& mkeäJesDejceOÙes DeeÙeesefpele KeguÙee ØeeLe&veemeYesle npeejes YeeefJekeâ GheefmLele nesles Je ueenve cegues, le®CeebÛeerner ¢eele ue#eCeerÙe GheefmLeleer nesleer. Deekegâefleme ns mebieCekeâ lep%e nesles. heeshe efueDees ÛeewoeJes ¢eebveer ‘‘ef¡emleer Oecee&efJe<eÙeer veeieefjkeâebceOÙes DeemLee efvecee&Ce JneJeer, ¢eemee"er Deekegâeflemeves DeeOegefvekeâ leb$e%eeveeÛee ØeYeeJeer Jeehej kesâuee. ¢eeletve lÙeebveer veJele®Ceebheg{s Skeâ Ûeebieuee DeeoMe& ØemLeeefhele kesâuee’’, DeMeer YeeJevee JÙekeäle kesâueer.
 mJe. heeshe øeâeefvmeme ¢eebÛÙee efYeefòeefÛe$eeÛes DeveeJejCe
 uee hueeše (DepeXefšvee) : Øeefmeæ efÛe$ekeâej ceeefš&ve je@ve ¢eebveer ÙesLeerue FcÙeekeäÙeguesš keâvmeshMeve keâefLe[^uepeJeUerue GbÛe FceejleerÛÙee efYebleerJej efoJebiele heeshe øeâeefvmeme ¢eebÛes efÛe$e keâe{ues Deens. MeebleerÛee mebosMe osCeejs ns efYeefòeefÛe$e peieeleerue meJeeËle cees"Ÿee efYeefòeefÛe$eebhewkeâer Skeâ Deens. DeeÛe&efyeMehe iegmleeJe keâjeje ¢eebveer ¢ee efYeefòeefÛe$eeÛes DeveeJejCe kesâues.
 ‘yebotkeâ Åee DeeefCe hewmes IÙee’
 yeeefušceesj (Decesefjkeâe) : yebogkeâerves ieesUeryeej keâ¤ve Ketve keâjCÙeeÛes ØeceeCe yeeefušceesj Menjele Jee{ues Deens. ¢eeJej GheeÙe cnCetve yeeefušceesj mejOece&Øeebleeves Menj heesefuemeebÛÙee menkeâeÙee&ves ‘yebotkeâ Åee DeeefCe hewmes IÙee’ ne Ghe›eâce DeeÙeesefpele kesâuee neslee. yebotkeâ DeeCetve osCeeNÙeebme yebotkeâerÛÙee Øekeâejevegmeej 200 Deiej 300 [e@uej osCÙeele Deeues. ceeieerue oesve Je<eeËheemetve ne Ghe›eâce jeyeJeuee peele Demetve lÙeecegUs ieesUeryeej keâjCÙeeÛes ØeceeCe keâceer Peeues DemeuÙeeÛes efvejer#eCe ÛeÛe&ves veeWoJeues Deens.
 Ùeg›esâveceOÙes Gjueer Heâkeäle 37 ÛeÛe&
 [e@vesmkeâ (Ùeg›esâveer) : [e@vesmkeâÛes «eerkeâ ke@âLeefuekeâ efyeMehe ce@efkeämece jeyetKee mJele:Ûes JeCe&ve ‘efHeâjmlee efyeMehe’ Demes keâjleele. keâejCe les ueeskeâebÛÙee mecemÙee peeCetve IesCÙeemee"er melele efHeâjle Demeleele. efyeMehe ce@efkeämece cnCeeues, ‘‘jefMeÙeve Dee›eâceCeeÛÙee Deieesoj Ùeg›esâveceOÙes 80hes#ee DeefOekeâ ÛeÛe& nesleer; heCe Deelee Heâkeäle 37Gjueer Deensle. yejerÛe ÛeÛe& yebo keâjCÙeele Deeueer. keâener jefMeÙeeves leeyÙeele Iesleueer lej keâener GodOJemle keâjCÙeele Deeueer.
 lÙee Oece&ieg¤ves ueeJeueer one ueeKe Pee[s
 vewjesyeer (kesâefveÙee) : heÙee&JejCe mebJeOe&veemee"er Deeheues GYes DeeÙeg<Ùe meceefhe&le keâjCeejs pece&ve Oece&ieg¤ ef¡e. nce&ve yee@ie& ¢eebvee kesâefveÙeve veeieefjkeâebveer meeßet veÙeveebveer efvejeshe efouee. kesâefveÙeeceOeerue megyegkeâer Øeebleele lÙeebveer one ueeKeebntve DeefOekeâ Pee[s ueeJeueer. efoJebiele Oece&ieg¤bvee ßeæebpeueer Dehe&Ce keâjleevee efyeMehe efkeäueDeesheme legkeâe cnCeeues, ‘Heâeoj yee@ie& heÙee&JejCe efce$e nesles. lÙeebÛÙee ceveele ieefjyeebefJe<eÙeer keâCeJe nesleer. DeeÙeg<ÙeYej les ieefjyeerle DeeefCe meeOesheCeeves jeefnues.’’
 efpeceer ueeÙe ¢eebÛeer megškeâe nesCeej keâOeer?
 neBiekeâeBie : ceeveJeer nkeäkeâebmee"er ue{Ceejs DeeefCe ke@âLeefuekeâ ßeæsefJe<eÙeer cegkeäleheCes DeeefCe meelelÙeeves yeesueCeejs efpeceer ueeÙe ¢eebvee Ûeerve mejkeâejves 2020ceOÙes leg®bieele [ebyeues Deens. lÙeebÛÙeeefJe®æ Kešuee meg¤ Deens. Øeke=âleer KeeueeJeuÙeecegUs les keâesše&le npej jent Mekeâle veenerle. efpeceer ueeÙe ¢eebÛÙee megškesâmee"er Deeblejje°^erÙe mlejeJej ØeÙelved meg¤ Peeues Deensle.
 … heCe hegjsMeer ÛeÛe& veenerle
 nsueefmebkeâer (efHeâveueB[) : Gòej OeÇ=Jeeuee ueeietve DemeuesuÙee Leb[ieej efHeâveueB[ osMeele ke@âLeefuekeâ ueeskeâmebKÙesÛÙee ØeceeCeele ÛeÛe&Ûeer mebKÙee keâceer Deens. lÙeecegUs Oece&ieg¤bvee ßeæeJebleebkeâ[s peeCÙeemee"er otjJejheÙeËle heeÙeheerš keâjeJeer ueeieles. ‘‘heeTme Deiej yeHe&â he[le Demeleevee hee"erJej yeBie IesTve jmlÙeeJe¤ve ÛeeueCes ne lÙeebÛÙeemee"er efÛeòeLejejkeâ DevegYeJe Demelees’’, Demes nsueefmebkeâerÛes efyeMehe jeÙecees cnCeleele. les heg{s meebieleele, ‘‘efcemmee keâjCÙeemee"er uÙegLejve Je Fmšve& Dee@Leex[e@keäme ÛeÛe& Deecnebuee lÙeebÛes ÛeÛe& Jeehe¤ osleele.’’
 efieÙeeveeÛÙee DeOÙe#eebÛeer ÛeÛe&uee Yesš
 ef[cesjeje (efieÙeevee) : ÙesLeerue Ssefleneefmekeâ meWš heeršme& ÛeÛe&uee 150 Je<ex PeeuÙeeØeerlÙeLe& ÛeÛe&leHexâ mJeeiele meceejbYe DeeÙeesefpele keâjCÙeele Deeuee neslee. efieÙeeveeÛes DeOÙe#e ceesncceo FjHeâej Deueer ns ¢ee keâeÙe&›eâceele menYeeieer Peeues nesles. lÙeeJesUer DeOÙe#e cenesoÙe cnCeeues, ‘‘meWš heeršme& ÛeÛe& ns osMeeÛÙee cegkegâšeceOeerue jlve Deens. osMeeÛÙee JeemlegkeâuesÛes Je DeeOÙeeeflcekeâlesÛes les Øeleerkeâ Deens.’’
 …DeeefCe Oece&ieg¤ heeCÙeele Jeentve iesues
 ce@cHesâ (ke@âces¤ve) : Heâe. ke@âjesue efcemmee keâjCÙeemee"er pebieueeleerue efceMeve mšsMeveceOÙes iesues nesles. hejle Ùesleevee Jeešsleerue veoer Deesueeb[CÙeemee"er les heeCÙeele Glejues heCe ogozJeeves leesue iesuÙeecegUs les heeCÙeeÛÙee ØeJeeneyejesyej Jeentve iesues. lÙeebÛee ce=leosn veblej neleer ueeieuee. lÙeebÛÙee DeblÙeefJeOeerÛÙee JesUer ce@cHesâÛes efyeMehe cnCeeues, ‘‘lÙeebÛee ce=lÙet ne osJeeÛÙee DeeefCe ueeskeâebÛÙee DeLekeâ mesJesÛeer mee#e Deens.’’
 meJee&efOekeâ Oece&ieg¤ osCeeje osMe
 yeg[ehesmš (nbiesjer) : heesueb[ ne Ùegjeshe Keb[eleerue meJee&efOekeâ Oece&ieg¤ osCeeje osMe yeveuee Deens. Ùeboe ¢ee osMeeceOetve 206 veJeerve Oece&ieg¤ Peeues. ceeieerue oesve Je<eeËceOÙes ner mebKÙee Deveg›eâces 141 Je 153 DeMeer nesleer. heesueb[ceOeerue megceejs 72³ ueeskeâ ke@âLeefuekeâ Demetve efveÙeefcele ÛeÛe&uee peeCeeNÙee ßeæeJebleeÛeer mebKÙeener Flej ÙegjesefheÙeve osMeebhes#ee DeefOekeâ Deens.
 veeieemeekeâer keâefLe[^ueJejerue yesue Jeepeueer
 veeieemeekeâer (peheeve) : veeieemeekeâerJej DeCegyee@cye šekeâCÙeele Deeuee. ¢ee Iešvesuee 9 Dee@iemšuee 80 Je<ex hetCe& Peeueer. DeCegyee@cyecegUs Gjekeâeceer keâefLe[^ue DeeefCe lÙeeJejerue yesueÛes vegkeâmeeve Peeues nesles. ßeæeJebleebveer efveOeer ieesUe keâ¤ve yeveJeuesueer veJeerve yesue keâefLe[^ueJej ueeJeCÙeele Deeueer Deens. 9 Dee@iemšÛÙee Yeer<eCe Dee"JeCeer hegvne peeieJeCÙeemee"er lÙeeÛe efoJeMeer ner veJeerve yesue ØeLece JeepeefJeCÙeele Deeueer. DeeÛe&efyeMehe efceefÛeÙeekeâer veekeâecegje ¢eebveer ßeæeJebleebÛÙee GheefmLeleerle yesueÛes GodIeešve kesâues. yesueJej ‘yesue Dee@Heâ neshe’ DeMeer De#ejs keâesjCÙeele Deeueer Deensle.