सुवार्ता

  – Heâe. ([e@.) je@yeš& yeer. ef[meespee, yenejs
 
 Deeheueer leejCe Ùeespevee ØelÙe#eele meekeâej keâjCÙeemee"er hejcesÕejeves FœeeSueer ueeskeâebvee efveJe[ues. DeeheuÙee efveJe[uesuÙee pevelesÛes vesle=lJe keâjCÙeemee"er lÙeeves keâener œeer-heg®<eebÛeer efveJe[ kesâueer. lÙeele DeeyeÇenece, meeje, Fmenekeâ, Ùeekeâesye, jsÛeue, ÙeesmesHeâ, ceesMes, efceefjÙece, ÙenesMeJee, efieoesve, MeceMeesve, yeejekeâ, Meewue, oeJeero, Meueceesve, ÙeMeÙee, efÙece&Ùee, Ùenspkesâue, Deeceesme, Ùeesvee, ceueeKeer, Ùeesneve yeeefhlemlee, heefJe$e ceefjÙee, hes$e Ùeekeâesye, Ùeesneve, hee@ue, yeCe&yee DeMee Deveskeâ JÙekeäleeRÛee meceeJesMe neslees. ner meieUer ceeCemes DeeheuÙeemeejKeer ne[eceebmeeÛeer DeeefCe ogye&ue nesleer. hejcesÕejeves pesJne lÙeebvee heeÛeejCe kesâueb lesJne lÙeebÛÙeehewkeâer heg<keâU peCe heg{erue heeÛe DeJemLeebceOetve iesues.
 1) F&Õej DevegYeJe : Deeheueb vesnceerÛeb owvebefove peerJeve peiele DemeleeveeÛe DeÛeevekeâ ceeCemeeuee efoJÙelJeeÛeer ØeefÛeleer Ùesles, hejleòJeeÛee mheMe& neslees, Yeeweflekeâ peieehes#ee efvejeUe Demee heejueewefkeâkeâ peerJeveeÛee DevegYeJe Ùeslees. lees lÙeeÛÙee peerJeveeuee keâueešCeer osCeeje "jlees.
 DeeyeÇenece hebÛÙeenòej Je<eeËÛee Peeuee neslee. lÙeeuee hejcesÕejeÛes JeÛeve Øeehle Peeues. ceesMes Deeheuee meemeje pesLeÇes (FLeÇes) ¢eeÛeer ceW{js Ûeejerle Demeleevee Skeâe peUlÙee Peg[heele lÙeeuee hejcesÕejeÛeer JeeCeer Ssketâ Deeueer. efieoesve efhekeâeÛeer Pees[Ceer keâjerle Demeleevee lÙeeuee Skeâe osJeotleeÛes oMe&ve Ie[les. ÙeMeÙee cebefojele Demeleevee lÙeeuee owJeer mee#eelkeâej Ie[lees. heefJe$e ceefjÙesuee ieeefyeÇSue otleeÛes DeefYeJeeovehej Meyo Ssketâ Ùesleele. meble hee@ue ¢eeuee oceemkeâme jmlÙeeJej hegve®eflLele ef¡emleeÛes oMe&ve Ie[less.
 Deepe ceeCemeebÛeer ‘kegâ"s MeesefOeMeer jecesÕej DeeefCe kegâ"s MeesefOeMeer keâeMeer, ùoÙeeleerue YeieJeble jeefnuee ùoÙeeleÛe GheeMeer’ DeMeer lej DeJemLee Peeuesueer veener vee? ‘MeesefOeMeer ceeveJee jeTUer cebefojer, veebolees osJe ne DeeheguÙee Deblejer’ ns Depetvener ceeCemeeÛÙee OÙeeveele Deeuesues vemesue keâe yejs? keâer lÙeeuee DeeheuÙee Deble:keâjCeele [eskeâeJetve heeneÙeuee JesU efceUle veener? heefJe$e efcemmeeyeueer, DeefleheefJe$e mee›eâeceWleeÛeer DeejeOevee, YeefkeälehetJe&keâ yeeÙeyeueJeeÛeve DeeefCe efÛebleve, ceefjÙee-Yekeäleer, mebleebÛeer Ûeefj$es, DeMee efJeefJeOe ceeOÙeceebletve DeeheuÙeeuee F&Õej DevegYeJe Ùesle Demelees. cee$e lÙeemee"er DeeheuÙeeuee mebhetCe& ceveeves, mebhetCe& yegæerves, mebhetCe& Mekeäleerves DeeefCe mebhetCe& efpeJeeves DeeOÙeeeflcekeâ meeOevee keâjeJÙee ueeieleele.
 2) efceMevekeâeÙe& / Øesef<elekeâeÙe& : DeMee ¢ee F&ÕejevegYeJeeÛee GösMe keâeÙe Demelees? kesâJeU Deeeflcekeâ meceeOeeve, ceve:Meebleer DeLeJee Yeeweflekeâ ueeYe ¢eebhegjlee ne F&ÕejevegYeJe ceÙee&efole vemelees. ¢ee F&ÕejevegYeJeeÉejs Kegö hejcesÕej JÙekeäleeruee DeeheuÙee ÙeespevesceOÙes cenòJeeÛeer Yetefcekeâe yepeeJeCÙeemee"er heeÛeejCe keâjerle Demelees. ¢eeÛeeÛe DeLe& efceMevekeâeÙe& efkebâJee Øesef<elekeâeÙe& ne F&ÕejevegYeJeeceeieÛee cegKÙe GösMe Demelees.
 je°^ebÛee DeLeJee je°^mecetneÛee pevekeâ nesCÙeekeâefjlee hejcesÕej DeeyeÇeneceuee heeÛeejCe keâjlees. FœeeSueer ueeskeâebvee Yej og<keâeUeceOÙes JeeÛeefJeCÙeemee"er lees ÙeesmesHeâuee FefpehleÛÙee Heâejes jepeeÛÙee ojyeejele ceeveeÛÙee peeieer vescelees. nsÛe FœeeSueer ueeskeâ pesJne FefpehleÛÙee iegueeceefiejerle efKelehele he[ues lesJne lÙeebvee cegkeäle keâjCÙeemee"er hejcesÕej ceesMesuee peUlÙee Peg[heeceOetve oMe&ve oslees. ÙenesMeJeeJej FœeeSueer ueeskeâebvee JeleveYetceerle vesCÙeeÛeb efceMevekeâeÙe& meesheefJeCÙeele Deeuesueb nesleb. efieoesve DeeheuÙee ueeskeâebvee efceOeeveer ueeskeâebÛÙee leeJe[erletve mees[efJeCeej neslee. ÙeMeÙee ueeskeâebvee DeeMesÛee mebosMe osCeej neslee. heefJe$e kegâceejer ceefjÙesuee osJeheg$eeÛeer ceelee yeveeJes ueeieCeej nesles. efMeceesve hes$eeuee ceeCemes OejCÙeeÛeb Øesef<elekeâeÙe& keâjCÙeemee"er ÙesMet yeesueeJeerle neslee; lej meble hee@ueJej leesÛe ÙesMet hejje°^erÙeebÛee Øesef<ele nesCÙeeÛes keâeÙe& meesheefJelees. Lees[keäÙeele, F&ÕejevegYeJe ne efJeefMe° efceMevekeâeÙe& / Øesef<elekeâeÙe& keâjCÙeemee"erÛe Kegö hejcesÕejÛe osle Demelees.
 3) Dehee$elesÛeer YeeJevee : efceMevekeâeÙe& / Øesef<elekeâeÙe& cnCepes peerJeveeleerue ‘ßesÙeme’ (meJe&ßes‰ OÙesÙe) DeeefCe ‘ØesÙeme’ (meJeeËle efØeÙe DeMeer iees°) nesÙe. ogozJeeves heg<keâU ueeskeâebvee ns ßesÙeme DeeefCe ØesÙeme DeeÙeg<ÙeYej ieJemele veener. DeMee JÙekeäleer vewjeMÙe DeeefCe JewHeâuÙe DeMee YeeJeveebÛÙee Deenejer peeleele. keâeneRvee ns ‘ßesÙeme’ DeeefCe ‘ØesÙeme’ Heâej GefMeje mecepeles. Deeheueb GYeb DeeÙeg<Ùe Hegâkeâš iesueb. Deelee heg{ÛÙee efhe{eruee lejer les ueJekeâj mecepeeJeb ¢eemee"er ¢ee JÙekeäleer Oe[he[t ueeieleele DeeefCe Deeheueer Skeâ veJeerve DeesUKe efkebâJee ØeefleYee efvecee&Ce keâjleele. Flej keâener ueeskeâ ÛegkeâerÛÙee iees°eRvee Deeheueb ‘ßesÙeme’ DeeefCe ‘ØesÙeme’ ceeveleele DeeefCe JÙemeves, Jeemevee, efnbmee, iegb[efiejer, keâesš&-keâÛesjer, met[yegæer DeeefCe mJeeLe& ¢ee meceepeefJeIeelekeâ efJeke=âleeRvee yeUer he[leele. DeeCeKeer keâener ueeskeâebvee Deeheueb ‘ßesÙeme’ DeeefCe ‘ØesÙeme’ ieJemeuesueb Demeleb; hejbleg Øeefleketâue heefjefmLeleer, mheOee&lcekeâ Je=òeer, peeefleYeso, Yee<eeYeso, JeebefMekeâ GÛÛe-veerÛelee/efJe<ecelee ¢eecegUs les meeOÙe keâjCeb MekeäÙe vemeles.
 yeeÙeyeueceOeerue heeÛeejCe-keâLeebkeâ[s heenlee pÙeebvee Deeheueb efceMevekeâeÙe& mecepeueb nesleb lÙeebÛÙeehewkeâer heg<keâU ueeskeâ Deeheueer Dehee$elee JÙekeäle keâjleevee efomeleele. DeeyeÇeneceuee Jeešueb keâer, DeeheuÙeeuee meejeheemetve cetueyeeU keâOeerÛe nesT MekeâCeej veener. ceesMe yeesueuee, ‘‘ceuee veerš yeesuelee Ùesle veener. ceer efpeYesÛee pe[ Deens.’’ efieoesve meebielees, ‘‘ceer ceveMMes JebMeeÛee Deens, ceePes IejeCes meJeeËle keâefve‰ Deens.’’ ÙeMeÙeeves cnšues, ‘‘ceer DeMegæ Dees"ebÛee ceveg<Ùe Deens DeeefCe DeMegæ Dees"ebÛÙee ueeskeâebceOÙes jenlees.’’ efÙece&Ùee cnCeeuee, ‘‘ceer DepeeCe yeeuekeâ Deens.’’ ceeefjÙee cnCeeueer, ‘‘ceuee heg®<e "eTkeâ veener.’’ efMeceesve hes$eeves cnšues, ‘‘ØeYegpeer, ceePÙeeheemetve efveIetve pee, keâejCe ceer heeheer ceveg<Ùe Deens.’’ heewueefJe<eÙeer nvevÙeeves ØeYetuee meebefieleues, ‘‘ØeYees, pes®meuesceceOeuÙee legPÙee heefJe$e peveebÛes ¢ee ceeCemeeves efkeâleer JeeF&š kesâues Deens, ns ceer heg<keâUebkeâ[tve Sskeâues Deens. Deeleener legPes veeJe IesCeeNÙee meJeeËvee yeebOeeJes Demee lÙeeÛee ceeveme Deens.’’
 DeMeer Dehee$elesÛeer YeeJevee JÙekeäleer kesâJeU veceülesheesšerÛe JÙekeäle keâjles Demes veener. leer meyeye efkebâJee heUJeeš Demet Mekeâles efkebâJee vÙetveieb[eletvener efvecee&Ce Peeuesueer Demet Mekeâles. meoj JÙekeäleer"eÙeer DeelceefJeÕeemeeÛee DeYeeJe Demet Mekeâlees. lÙeemee"er hejcesÕej DeeheuÙee ¢ee efveJe[uesuÙee JÙekeäleeruee heg{ÛÙee DeJemLesceOÙes IesTve peelees.
 4) DeeÕeemeve : DeelceefJeÕeemeeefJevee Demeuesueer veceülee ne vÙetveieb[ efkebâJee keâceerheCeeÛee DeeefJe<keâej Demet Mekeâlees. veceülesefJevee Demeuesuee DeelceefJeÕeeme ne DenbkeâejeÛee yeg[yeg[e Demet Mekeâlees. veceülee DeeefCe DeelceefJeÕeeme Skeâ$e Deeues keâer ceeCemee"eÙeer Skeâ meewpevÙeMeerue mJeeleb$ÙeeÛeer YeeJevee GlheVe nesles, DemJemLe DeMeer Tceea efvecee&Ce nesles. leer cegUerÛe Dee›eâcekeâ vemeles. leer ceeCemeeuee keâCeKej DeeefCe Kebyeerj yeveefJeles. lÙeemee"er kesâJeU yegæer, FÛÚeMekeäleer DeLeJee ØeÙelve hegjsmes vemeleele, F&Õejer ØesjCee, ceeie&oMe&ve, ke=âhee DeeefCe meeceLÙe& ¢eebÛeer DeeJeMÙekeâlee Demeles. ¢eeÛe keâejCeemleJe hejcesÕej pÙeeuee heeÛeejCe keâjlees, lÙeeuee DeeÕeemevemegæe oslees.
 hejcesÕejeves DeeyeÇeneceuee, ‘‘legPeer mebleleer DeekeâeMeeleerue leeNÙeebFlekeâer DeeefCe mecegõefkeâveeNÙeeJejerue JeeUtkeâCeeFlekeâer nesF&ue’’, Demes DeeÕeemeve efoues. ceesMes, efieoesve, ÙeMeÙee, efÙece&Ùee ¢eebvee hejcesÕejeves DeeheuÙee owJeer meeneÙÙeeÛes DeeefCe menJeemeeÛes DeeÕeemeve osle cnšues, ‘‘efYeT vekeâesme, ceer legPÙeeyejesyej Deens.’’ ieeefyeÇSue osJeotleekeâjJeer hejcesÕej heefJe$e ceefjÙesuee meebielees, ‘‘heefJe$e Deelcee legPÙeeJej ÙesF&ue DeeefCe hejelhejeÛes meeceLÙe& legPÙeeJej ÚeÙee keâjerue.’’ ÙesMet efMeceesve hes$eeuee meebielees, ‘‘efYeT vekeâesme, ¢eeheg{s let ceeCemes OejCeeje nesMeerue.’’ meble heewueefJe<eÙeer ØeYetves nvevÙeeuee DeeÕeemevehetJe&keâ meebefieleues keâer, ‘‘hejje°^erÙe jepes Je FœeeSueÛeer ueskeâjs ¢eebÛÙeemeceesj ceePes veeJe IesTve peeCÙeekeâefjlee lees ceePes efveJe[uesues hee$e Deens.’’
 DeMee ØekeâejÛÙee DeeÕeemeveecegUs JÙekeäleerceOeerue DeeMeeJeeo peeie=le neslees. mekeâejelcekeâ Tpee& DeeefCe heÙee&Ùeeves mekeâejelcekeâ Âef°keâesve efJekeâefmele neslees. mebOeerceOÙes mecemÙee MeesOeeÙeuee ueeJeCeeje efvejeMeeJeeo ieUtve he[lees. mecemÙesceOÙesner mebOeer MeesOeeÙeuee ØeJe=òe keâjCeeje DeeMeeJeeo ØepJeefuele neslees. KesoeÛeer iees° DeMeer keâer, ceveg<Ùe keâeveebveer pes Sskeâlees lÙeehes#ee lees [esàÙeebveer pes keâener heenlees lÙeeJej DeefOekeâ efJeÕeeme "sJelees. lÙeecegUs hejcesÕej efÛevn oslees.
 5) efÛevn : ‘‘ner efhe{er og° efhe{er Deens. leer efÛevn ceeieles. hejbleg ÙeesveeÛÙee efÛevneefMeJeeÙe efleuee keâmeuesner efÛevn efoues peeCeej veener,’’ DeMee Meyoeble ÙesMetves ueeskeâebvee efÛevn ceeieCÙeeJe¤ve OeejsJej Oejues.
 ¢eeÛeeÛe DeLe&, hejcesÕejeÛeer Ùeespevee Jee FÛÚe peeCetve IesCÙeemee"er lÙeeÛÙeekeâ[s efÛevn ceeiet veÙes lej lees meowJe osle DemeuesuÙee efÛevnebÛee DeLe& mecepetve IesCÙeemee"er osJeepeJeU %eeve ceeieeJes, ns megÛeefJeCÙeekeâefjlee ÙesMet cnCelees, ‘‘legcneuee he=LJeerJejerue DeeefCe DeekeâeMeeleerue efÛevnebÛee DeLe& ueeJelee Ùeslees; lej ¢ee keâeUeÛee (ÙesMetÛÙee keâejefkeâoer&Ûee) DeLe& legcner keâe ueeJeerle veenerle?’’
 hejcesÕej pÙee JÙekeäleeRvee heeÛeejCe keâjlees lÙeebvee lees peeCetveyegpetve efÛevn oslees DeeefCe lÙeeÛee DeLe& ueeJeCÙeeÛes %eevener oslees. DeeyeÇeneceuee FmenekeâÛÙee ¤heeves lÙeeves efÛevn efoues. ceesMesÛÙee neleeleerue keâe"erÛee mehe& Peeuee. efieoesveves Ke[keâeJej "sJeuesuÙee DeVeeuee osJeotleeves DeeheuÙee keâe"erÛÙee šeskeâeves mheMe& kesâuee lesJne lÙeeletve Deiveer efveIeeuee. ogmeNÙee Skeâe osJeotleeves cebefojeÛÙee JesoerJejerue FbieU efÛecešŸeeves neleer IesTve ÙeMeÙeeÛÙee Dees"ebvee mheMe& keâjerle cnšues, ‘‘legPee oes<e otj Peeuee Deens.’’ ieeefyeÇSue osJeotleeves ceefjÙesuee cnšues, ‘‘legPÙee veelÙeeleerue DeefueefMeyee efnuee cneleejheCeer heg$eieYe& jeefnuee Deens.’’ efMeceesve hes$eeves ÙesMetÛÙee meebieCÙeeJe¤ve mecegõele peeUs šekeâues lesJne Deieoer peeUs HeâešsheÙeËle YejYe¤ve ceemeUer lÙeeuee efceUeueer. nvevÙeeves meble hee@ueÛÙee [eskeäÙeeJej ØeeLe&veehetJe&keâ nele "sJeues lesJne lÙeeÛÙee [esàÙeebletve KeheuÙeemeejKes keâenerlejer he[ues DeeefCe lÙeeuee °er Deeueer. Lees[keäÙeele, hejcesÕej kesâJeU DeeÕeemeve osle veener; lej efÛevn osTve DeeheuÙee efveJe[uesuÙee JÙekeäleeruee DebleÙee&ceer yeuemebheVe keâjlees. heg{s ¢eeÛe JÙekeäleer hejcesÕejeÛÙee leejCeÙeespevesle DelÙeble ceesueeÛeer Yetefcekeâe yepeeJeleele.
 Deelcehejer#eCe
 yeeÙeyeueceOeerue heeÛeejCe keâLeebJej meKeesue efÛebleve keâ¤ve DeeheCe mJele:uee heg{erue heeÛe ØeMve efJeÛee¤ Ùee :-
 1) DeeheuÙeeuee hejcesÕejeÛee DevegYeJe kegâ"s Je keâmee ÙesT Mekeâlees?
 2) DeeheuÙeeuee Deeheues efceMevekeâeÙe& mecepeuesues Deens keâe?
 3) DeeheuÙeeuee keâesCekeâesCelÙee yeeyeleerle Dehee$elesÛeer YeeJevee Yes[meeJeles?
 4) hejcesÕej DeeheuÙeeuee keâesCekeâesCeleer DeeÕeemeves oslees? keâMeeØekeâejs?
 5) hejcesÕej osle DemeuesuÙee efÛevneÛee GefÛele DeLe& DeeheuÙeeuee ueeJelee Ùeslees keâe?