– efJepeÙe ef[mee
ÙesMetÛeer cejCeeJej ceele cnCepes kesâJeU hegve®lLeeveeÛee meCe veener, lej ÙesLes DeeheuÙeeuee peerJeveeleerue mebIe<ee&ceOetve GYes jenCÙeeÛee mebosMener efceUlees. pemee ÙesMet ef¡emleeves Deeheuee ›etâme KeebÅeeJej Jeeefnuee, lÙeeØeceeCesÛe ØelÙeskeâ JÙekeäleeruee DeeheuÙee peerJeveeleerue efJeefJeOe ØekeâejÛes ›etâme GÛeueeJes ueeieleele – og:Ke, mebkeâšs, peyeeyeoeNÙee DeeefCe DeeJneves – heCe ¢ee mebIe<ee&ceOetve DeeheCe ceeveefmekeâ °Ÿee DeefOekeâ me#ece DeeefCe Â{ nesT Mekeâlees.
DeeÙeg<ÙeeÛee ›etâme DeeefCe lÙeeÛee DeLe&
›etâme ne Heâkeäle Skeâ Meejerefjkeâ DeesPes vemetve, lees ceeveefmekeâ, YeeJeefvekeâ DeeefCe DeeOÙeeeflcekeâ mlejeJej DeeheuÙeeuee ØeYeeefJele keâjlees. ØelÙeskeâ JÙekeäleerÛee ›etâme JesieUe Demelees – keâOeer lees DeepeejeÛee Demelees, keâOeer DeeefLe&keâ mebkeâšebÛee, lej keâOeer ceeveefmekeâ ÉbÉeÛee; hejbleg ¢ee meJe& heefjefmLeleeRceOÙes efšketâve jenCes DeeefCe lÙeeletve efMekeâCes Je Ûeeuele jenCes, nsÛe peerJeveeÛes Kejs cece& Deens.
yeeÙeyeue meebieles keâer, ‘‘pees Deeheuee ›etâme GÛeuetve ceePÙee ceeies Ùesle veener, lees ceePee efMe<Ùe nesT Mekeâle veener.’’ ¢eeÛee DeLe& DeeheCe peerJeveeleerue mebIe<ee&vee meeceesjs peeCÙeeme leÙeej Demeues heeefnpes DeeefCe lÙeeletve ceeveefmekeâ °Ÿee yeUkeâš JneÙeuee efMekeâues heeefnpes.
ceeveefmekeâ yeUkeâšermee"er ›etâme
1. ceveeÛeer ØeeflekeâejMekeäleer Jee{les (Resillence Development) :
mebIe<ee&letve iesuesuÙee ueeskeâebÛeer ceeveefmekeâ #ecelee Flejebhes#ee DeefOekeâ ØeyeU Demeles. mebMeesOeveevegmeej, ceeveefmekeâ DeejesiÙe DeeefCe ØeeflekeâejMekeäleer ¢eebÛee hejmhej mebyebOe Deens, Demes Dee{Utve Deeues Deens. pesJne DeeheCe peerJeveeleerue mebkeâšebJej mebIe<ee&ceOetve ceele keâjlees, lesJne DeeheCe ceeveefmekeâ °Ÿee DeefOekeâ meMekeäle yevelees. DeeuesuÙee mebkeâšebvee DeeheCe leeW[ efouÙeeves DeeheuÙee JÙeefkeäleceòJeele Deecetuee«e heefjJele&ve Ie[tve Ùesles, DeeheCe keâCeKej yevelees.
2. mJele:ÛÙee meeceLÙee&Ûeer peeCeerJe nesles :
keâOeerkeâOeer DeeheuÙeeuee Demes Jeešles keâer, ¢ee mebkeâšele Deeheuee efveYeeJe ueeieCeej veener; heCe pemepemes ØeÙelve keâjlees, lemeleMeer DeeheuÙeele o[uesueer meghle Mekeäleer peeie=le nesles. ›etâme GÛeueCÙeeÛeer #ecelee DeeheuÙeele efvecee&Ce nesles, DeeheuÙee kegâJeleerheueerkeâ[erue lÙee mebkeâšeletve DeeheCe yeensj he[lees. Deeheuee DeelceefJeÕeeme Jee{lees. heefJe$e DeelcÙeeÛÙee ceeie&oMe&veeÛeer DeeheuÙeeuee peeCeerJe nesles.
3. OewÙe& DeeefCe mebÙece efJekeâefmele neslees :
ÙesMet ef¡emleeves DeeheuÙeemee"er ›egâmeeJej pes og:Ke menve kesâues, lÙeeletve DeeheCe ns efMekeâlees keâer, peerJeveele OewÙe& DeeefCe mebÙece "sJeCes efkeâleer cenòJeeÛes Deens. ceeveefmekeâ °Ÿee yeUkeâš nesCÙeemee"er DeeheuÙee YeeJeveebJej efveÙeb$eCe "sJeCÙeeÛeer keâuee Deelcemeele keâjeJeer ueeieles. DeleerJe og:Keele Demeleevee megæe lÙeeves DeeheuÙee DeeF&uee DeeheuÙee efM<Ùeebkeâ[s meesheJeues, ceejskeâNÙeebvee #ecee kesâueer, he§eeòeeheer Ûeesjeuee mJeiee&Ûes JeÛeve efoues. keâ"erCe heefjefmLeleerle DeeheCe Meeble jentve iebYeerjheCes efJeÛeejhetJe&keâ efveCe&Ùe IesT Mekeâleele, ns DeeheCe ue#eele "sJeues heeefnpes.
4. DeeOÙeeeflcekeâ Jee{ nesles :
DeeuesuÙee heefjefmLeleerJej ceele keâjerle, mebIe<e& keâjerle Demeleevee DeeheCe efÛebleve Je Deelcehejer#eCe keâjlees. ner DeJemLee DeeheuÙeeuee F&ÕejeÛÙee peJeU vesles DeeefCe DeeheuÙee peerJeveeÛee DeLe& mecepetve Ieslee Ùeslees.
›etâme Jeenle Demeleevee ceeveefmekeâ yeU Jee{JeCÙeeÛes GheeÙe :
µ mJele:Jej efJeÕeeme "sJee : ØelÙeskeâ mebkeâšeletve yeensj he[CÙeemee"er Deeheuee mJele:Jej efJeÕeeme DemeCes cenòJeeÛes Deens. ¢ee mebkeâšebJej ceele keâ¤ve ceer menermeueecele yeensj he[sve, ne efJeÕeeme efvecee&Ce nesCes iejpesÛes Deens. DeeheCe osJeeÛeer Ùeespevee mecepetve IesCÙeeÛee ØeÙelve keâ¤ve ØeeLe&vee keâjle ceeie&›eâceCe keâjerle jeefnues heeefnpes.
µ ØeeLe&vee DeeefCe OÙeeve keâje : ÙesMetves mebkeâšeÛÙee JesUer ØeeLe&vee kesâueer, lemesÛe DeeheCener DeeheuÙee mebIe<ee&ceOÙes ØeeLe&vesÛee DeeOeej IÙeeJee. Deeheuee mJeieeaÙe efhelee DeeheuÙeeuee ceeie&oMe&ve keâjerue, ¢eeJej efJeÕeeme "sJetve ner ØeeLe&vee DemeeJeer.
µ DeeOeej MeesOee : kegâšgbye, efce$e DeeefCe Mespeejer ¢eebÛÙeeMeer ÛeÛee& keâ¤ve DeeheuÙee YeeJevee JÙekeäle keâje. YeeJevesuee Jeeš Åee.
µ OewÙee&ves heg{s pee : keâesCeleerner heefjefmLeleer keâeÙecemJe¤heer vemeles. ØelÙeskeâ DebOeejeveblej ØekeâeMe Ùeslees, ¢eeJej efJeÕeeme "sJee.
µ mJele:uee DeeefCe Flejebvee ceeHeâ keâje : FlejebJejerue jeie, És<e efkebâJee og:Ke ceveele mee"Jetve "sJeCÙeeSsJepeer lÙeeletve cegkeäle Jne. pesJne DeeheCe ogmeNÙeebvee #ecee keâjlees, lesJne DeeheCe mJele:uee ceeveefmekeâ cegkeäleer osle Demelees.
ÙesMetves Deeheuee ›etâme Jeentve pes menve kesâues, lÙeeletve DeeheuÙeeuee ne efJeÕeeme efceUlees keâer, peerJeveeleerue mebIe<e& DeeheuÙeeuee KeÛeJeCÙeemee"er vemeleele, lej DeeheuÙee GefCeJeebJej cesnvele IesTve DeeheuÙeeuee DeefOekeâ cepeyetle keâjCÙeemee"er Demeleele. hegve®lLeeveeÛee GlmeJe DeeheuÙeeuee peerJeveeleerue ØelÙeskeâ ›egâmeeuee meeceesjs peeCÙeeme DeeefCe ceeveefmekeâ °Ÿee yeUkeâš nesCÙeeme efMekeâJelees. mebkeâšs DeeheuÙeeuee Ie[JeCÙeemee"er Deeuesueer Demeleele. DeeheCe DeeheuÙee ›egâmeeuee keâmes Jeenlees, ¢eeJej Deeheues peerJeve Ie[les. cnCetve mebkeâšebJej ceele keâ¤ve, DeelceefJeÕeemeeves DeeefCe ßeæsves heg{s peeCes, neÛe Keje F&mšjÛee mebosMe Deens.