सुवार्ता

  – PesefJeDej ef[cesuees
 
 meer meer yeer DeeÙe Ûes heoeefOekeâejer Yesšues heeshevee
 Jn@efškeâve : keâe@vHeâjvme Dee@Heâ ke@âLeefuekeâ efyeMehme Dee@Heâ Fbef[ÙeeÛÙee heoeefOekeâeNÙeebÛes efMe°ceb[U heeshe efueDees ¢eebvee Yesšues. YeejleerÙe ke@âLeefuekeâ ÛeÛe&mebyebOeer lÙeebveer heesheyejesyej ÛeÛee& kesâueer. ØeefleefveOeer ceb[UeÛes vesle=lJe meermeeryeerDeeÙeÛes DeOÙe#e keâeef[&veue efHeâueerhe vesjer HesâjeJe ¢eebveer kesâues. lÙeebÛÙee meesyele meermeeryeerDeeÙeÛes GheeOÙe#e DeeÛe&efyeMehe efhešj ceÛÙee[es, mes›esâšjer pevejue DeeÛe&efyeMehe efJevmeWš DeeFbo, [shÙegšer mes›esâšjer pevejue jsJn. [e@. mšerHeâve DeueLesje ns nesles. o Dee@[&j Dee@Heâ mesvš DeiemšerveÛes ‘ØeeÙej pevejue’ Demeleevee heesheveer Deveg›eâces 2004 Je 2006ceOÙes Yeejleeuee Yesš efoueer DemeuÙeeves lÙeebvee YeejleeefJe<eÙeer yejerÛe ceeefnleer Deens. meermeeryeerDeeÙe Yeejleeleerue 132 ke@âLeefuekeâ (ue@efšve) Oece&Øeeble, 217 efyeMehme, 564 Oece&mebIe DeeefCe 1 keâesšer 80ueeKe ke@âLeefuekeâ ueeskeâebÛes ØeefleefveefOelJe keâjles.
 
 Jn@efškeâveÛes hejje°^ceb$eer DeeÛe&efyeMehe ie@ueeIej cee@mkeâesle
 cee@mkeâes (jefMeÙee) : Jn@efškeâveÛes hejje°^ceb$eer DeeÛe&efyeMehe hee@ue ie@ueeIej ¢eebveer cee@mkeâesuee Yesš efoueer. lÙeebveer jefMeÙeeÛes hejje°^ceb$eer meiexF& ueyeejesJe ¢eebÛÙeeyejesyej efJeefJeOe Deeblejje°^erÙe efJe<eÙeebJej ÛeÛee& kesâueer. GYeÙe ØeefleefveOeer ceb[UeÛÙee ÛeÛexle jefMeÙeeleerue ke@âLeefuekeâ meceepe Je jefMeÙee-Ùeg›esâve ¢eebÛÙeeceOeerue Ùegæ ns efJe<eÙe cenòJeeÛes nesles. meoj Ùegæ ue<keâjer ceeiee&ves megšt MekeâCeej veener. lÙeemee"er JeešeIeešer meg¤ keâjCÙeeÛeer iejpe Deens, Demes DeeÛe&efyeMeheebveer meebefieleues. oesvner osMeebvee Deeblejje°^erÙe ceeveJeleeJeeoer keâeÙeÅeebÛes heeueve keâjCÙeeÛes DeeefCe Ùegækewâoer lemesÛe peKeceeRÛes j#eCe keâjCÙeeÛes DeeJeenve keâ¤ve keâesCelÙeener heefjefmLeleerle Ùegæ Leebyeues heeefnpes, Demes DeeÛe&efyeMeheebveer DeeJepet&ve meebefieleues.
 
 meepeje nesCeej ef¡emleeÛÙee yeeefhlemcÙeeÛee JeOee&heveefove
 pes¤meuesce (FœeeSue) : 2030meeueer ef¡emleeÛÙee yeeefhlemcÙeeÛee oesve npeejeJee JeOee&heve efove meepeje kesâuee peeCeej Deens. lÙeemee"er FœeeSue Je pee@[&ve Skeâ$e keâece keâjerle Deensle. FœeeSueÛes hejje°^ceb$eer efieef[Ùeve meeDeej lÙee meboYee&le cnCeeues, ‘‘JeOee&heve efoveeefveefceòeeves peieYejeleerue ef¡emleer ueeskeâebvee heefJe$e Yetceerle ÙesCÙeeÛeer mebOeer efceUsue, DeeheuÙee ßeæsÛÙee cegUeMeer mJele:uee pees[lee ÙesF&ue DeeefCe efpeLes ef¡emleer Oecee&Ûee ØeejbYe Peeuee lÙee peeiesÛee DevegYeJe Ieslee ÙesF&ue.’’
 
 keâeefjleemeÛeer vesheeU ceole
 keâe"ceeb[t (vesheeU) : ‘‘vesheeUceOeerue ogIe&švesveblej Deecneuee lJeefjle ceole hee"JeCeeNÙee DeeefCe DeeceÛÙeemee"er ØeeLe&vee keâjCeeNÙee heeshe cenesoÙeebÛes Deecner $e+Ceer Deenesle. heeshevee DeeceÛeer keâeUpeer Jeešles ¢ee YeeJevesves Deecner YeejeJetve iesuees Deenesle,’’ Heâe. efmeueeme yeesieešer cnCeeues. lÙeebveer DeeCeKeer meebefieleues keâer, hetjØeJeCe Yeeieebleerue 25 ke@âLeefuekeâ kegâšgbyes yeeefOele Peeueer Deensle. keâeefjleeme vesheeU ceole keâeÙee&le menYeeieer Peeueer Deens.
 
 meJeeËle GbÛe hegleàÙeeÛes DeveeJejCe
 keâesveesšesheer (heesueb[) : ÙegjesheceOeerue ceefjÙee ceelesÛÙee meJeeËle GbÛe hegleàÙeeÛes DeveeJejCe ÙesLes efyeMehe Jesškeâesmkeâer ¢eebÛÙee nmles Peeues. ¢ee hegleàÙeeÛeer GbÛeer 182 Hetâš Deens. ØeeLe&vee DeeefCe leerLe&Ùee$esmee"er Øeefmeæ DemeuesuÙee DeJej ues[er Dee@Heâ mee@jespe Ûe@heuepeJeU ne hegleUe GYeejCÙeele Deeuee Deens, efpeLes ceefjÙee ceelesves Deveskeâ JesUe oMe&ve efouÙeeÛes meebefieleues peeles. efyeMehe Jesškeâesmkeâer cnCeeues keâer, ceefjÙee ceelesÛÙee hegleàÙeekeâ[s DeeheCe [esUs GbÛeeJetve heenlees, peCet keâener leer DeeheuÙeeuee osJeekeâ[s heeneÙeuee meebieles.
 
 efmemšj efuepeer keâeÙe meebieleensle
 efkeâJe (Ùeg›esâve) : ‘‘Deecner je$eer PeesheeÙeuee peeleevee ceveele Yeerleer Demeles keâer, keâOeer efcemeeF&ue efkebâJee [^esveÛee DeeceÛÙeeJej nuuee nesF&ue. ØelÙeskeâ mekeâeUer DeeefCe mebOÙeekeâeUer Deecner osJeeÛes DeeYeej ceevelees, Deecneuee peerJeble "sJeuÙeeyeöue. DelÙeble OeeskeâeoeÙekeâ heefjefmLeleerle Ùeg›esâveceOeerue ueeskeâ jespeÛes peerJeve peiele Demeleele’’, efmemšj efuepeer Jn@efškeâve jsef[Deesuee cegueeKele osleevee cnCeeuÙee. efmemšj efuepeer ÙesLes ke@âLeefuekeâ Je DevÙeOeceeaÙe ueeskeâebceOÙes Øeefmeæ Deensle. lÙee ØelÙeskeâ Oece&«eeceele peeleele, ØeeLe&vee keâjleele, ueeskeâebvee efjš^erš osleele, lÙeebÛes mecegheosMeve keâjleele.
 
 heeshe efueDees Jn@efšveer HesâDejÛÙee Ùeeoerle
 vÙetÙee@ke&â (Decesefjkeâe) : heeshe efueDees ÛeewoeJes ¢eebvee Øeefleef‰le ceeveuÙee peeCeeNÙee Jn@efvešer HesâDejÛÙee 2026ÛÙee Gòece heesMeeKe Ùeeoerle mLeeve efceUeues Deens. heeshe efueDees ¢eebveer lÙeebÛÙee heejbheefjkeâ DeeefCe Deekeâ<e&keâ heesMeeKeemeesyele keâOeerkeâOeer yesmeyee@ue ke@âhe DeeefCe veeF&kesâÛes Metpe Jeehe¤ve Skeâ DeveesKeer Mewueer meeoj kesâueer Deens. lÙeebÛÙee ¢ee Devehesef#ele Je meeOÙee MewueercegUs lÙeebvee He@âMeve peieleele cees"er hemebleer efceUle Deens. ¢eehetJeea 2025ceOÙes ‘Jnesie’ DeeefCe ‘vÙetÙee@ke&â šeF&cme’ meejKÙee Øeefmeæ ceeOÙeceebveerner lÙeebÛÙee meeOÙee Je veeršvesškeäÙee He@âMeve ke=âleerÛes keâewlegkeâ kesâues nesles.
 
 Jn@efškeâve ØeMeemeveele YeejleerÙe JÙekeäleeRÛÙee vesceCetkeâe
 Jn@efškeâve : 1) efmemšj ceeefjÙee efvecee&efueveer ¢eebÛeer Jn@efškeâveÛÙee FefvmššŸegšdme Dee@Heâ keâe@efvme›esâšs[ ueeF&Heâ De@v[ meesmeeÙešerpe Dee@Heâ De@heesmšesefuekeâ ueeF&Heâ ¢ee KeelÙeeceOÙes meuueeieej cnCetve vesceCetkeâ Peeueer Deens. lÙee efmemšme& Dee@Heâ De@heesmšesefuekeâ keâecexueÛÙee megefheefjDej pevejue Deensle.
 2) DeeÛe&efyeMehe SueeÙeme øeBâkeâ, keâesuekeâelee ¢eebÛeer megJeelee&Øemeej KeelÙeele meomÙe cnCetve vessceCetkeâ keâjCÙeele Deeueer Deens.
 3) [e@. ke@âjsve je@ef[^ipe ¢eebÛeer Skeâeeflcekeâ ceeveJeer efJekeâeme Øeeslmeenve efJeYeeieele meuueeieej cnCetve vesCetkeâ Peeueer Deens. lÙee yebieUtjceOÙes ØeeOÙeeefhekeâe Deensle.
 
 cegueebÛee MeesOe IesCeeNÙee ceelee
 ce@efkeämekeâes efmešer : ce@efkeämekeâesceOÙes ‘ceeõsme yegmkeâejesoeme’ cnCepesÛe njJeuesuÙee cegueebÛee MeesOe IesCeeNÙee ceelee ner ÛeUJeU GYeer jeefnueer Deens. ÙesLes Debceueer heoeLeeËÛee JÙeeheej keâjCeeNÙee šesàÙeebceOeerue efnbmeeÛeejecegUs npeejes le®Ce cegues ieeÙeye Peeueer Deensle. ¢ee cegueebÛÙee ceeleebveer Skeâ$e ÙesTve ner ÛeUJeU GYeer kesâueer Deens. ke@âLeefuekeâ ÛeÛe& ¢ee ceeleebvee MeesOekeâeÙee&le ceole keâjerle Deens. ¢ee mebIe<ee&le npeejes ueeskeâ ceejues peele Deensle.
 
 
 heeshe efueDees peeCeej oef#eCe Decesefjkesâle
 Jn@efškeâve : heeshe efueDees veesJnWyejceOÙes oef#eCe Decesefjkesâleerue G®iJes, DepeXefšvee Je hes¤ÛÙee Øesef<eleerÙe oewNÙeeJej peeCeej Deensle. 6 veesJnWyej les 17 veesJnWyej Demee lÙeebÛee oewje Demesue. DepeXefšvee ne heeshe øeâeefvmeme ¢eebÛee ceele=osMe. heCe DeeheuÙee 12 Je<eeËÛÙee keâeÙe&keâeUele les lesLes peeT Mekeâues veenerle. hes¤ ner heeshe efueDees ¢eebÛeer keâce&Yetceer, efpeLes les 1980heemetve keâeÙe&jle nesles. heesheÛee ne meneJee Deeblejje°^erÙe oewje Demetve les Dekeâje efoJemeeble one Menjebvee Yesš osCeej Deensle.
 
 npej DemeCes nsÛe DeeceÛes Øesef<ele keâeÙe& – Heâe. heeJesue
 DeMieeyeele (legke&âcesefvemleeve) : 1997ceOÙes jefMeÙeeceOetve efJeYekeäle PeeuesuÙee mJeleb$e legke&âcesefvemleeveOÙes cegefmuece OeceeaÙe ueeskeâ peemle Demetve osMe Oece&efvejhes#e Deens. ¢ee osMeele ueneve Oece&ØeebleeÛes (Mssio Sui iuris) ØecegKe Oece&ieg¤ cnCetve Heâe. heeJesue keäÙegefyeÙeekeâ ¢eebÛeer Jn@efškeâveves vesceCetkeâ kesâueer Demetve lÙeebvee oesve meeneÙÙekeâ Oece&ieg¤ner efoues Deensle. ÙesLeerue ke@âLeefuekeâ ueeskeâmebKÙee Deens Heâkeäle 300. Heâe. heeJesue cnCeleele, ‘‘Deecner ueeskeâebvee Yesšlees, lÙeebÛÙeeyejesyej yeesuelees, lÙeebÛÙee megKe-og:Keele menYeeieer neslees DeeefCe DeeceÛÙee JeeieCÙeeÉejs ßeæe cnCepes keâeÙe ns lÙeebvee oeKeJetve oslees. les DeeCeKeer cnCeleele, ‘‘ueeskeâebyejesyej npej DemeCes nsÛe DeeceÛes Øesef<elekeâeÙe& Deens.’’ 2010ceOÙes legke&âcesefvemleeve mejkeâejves ke@âLeefuekeâ ÛeÛe&uee ceevÙelee efoueer. 2025ceOÙes ÙesLes Úesšsmes ÛeÛe& yeebOeCÙeele Deeues. keâeefjleeme iejpeJebleebvee ceole osles. ÛeÛe&ves iejerye ueeskeâebvee DeebIeesU keâjCÙeemee"er Je keâhe[s OegCÙeemee"er meesÙe kesâueer Deens.
 
 Oece&ieg¤bÛÙee heeÛeejCeeÛee Jee{lee DeeuesKe
 mesTue (oef#eCe keâesefjÙee) : keâesefjÙeeceOÙes heefnues ke@âLeefuekeâ Oece&ieg¤ cnCetve meble De@v[^Ÿet efkeâce [s-efpeDeesve ¢eebveer oer#ee Iesleueer ¢ee Iešvesuee 180Je<ex hetCe& Peeueer. Deepe mesTue mejOece&Øeebleeleerue Oece&ieg¤bÛeer mebKÙee 1000 Peeueer Deens. lÙeeefveefceòe DeeÛe&efyeMehe Ûegbie cnCeeueer keâer, DeeheCe Ssefleneefmekeâ #eCe iee"uesuee Deens. mesTueceOeerue ke@âLeefuekeâ ueeskeâmebKÙee hebOeje ueeKe heVeeme npeej Deens.
 
 DeeOÙeeeflcekeâ Meebleermee"er heeÙeer ØeJeeme
 meBefšÙeeiees [er keâeBheesmšsuee : ns mhesveceOeerue ie@efueefmeÙee ØeebleeÛÙee jepeOeeveerÛes Menj Demetve ÙesLes ef¡emleeÛee Øesef<ele mesvš pescme ¢eeÛes Le[ies DemeuÙeeÛes ceeveues peeles. ¢ee ef"keâeCeer peeCÙeemee"er YeeefJekeâ heeÙeer efkebâJee meeÙekeâueves ØeJeeme keâjleele. peeCÙeeÛes ceeie& Deveskeâ Deensle. lÙeehewkeâer ke@âefcevees meebefleÙeeiees ne peieeleerue meJee&le ueeskeâefØeÙe heeÙeer ØeJeeme keâjCÙeeÛee megceejs 800efkeâ.ceer. ueebyeerÛee ceeie& Demetve DeeOÙeeeflcekeâ vetleveerkeâjCe, Deebleefjkeâ Meebleer DeeefCe DeejesiÙe ØeehleerÛÙee MeesOeele Demeuesues YeeefJekeâ ¢ee ceeiee&Ûee DeJeuebye keâjleele. ieleJe<eea leerLeÙee$eskeâ¤bÛeer mebKÙee 5,30,724 nesleer.
 ue#e JesOetve IesCÙeemee"er…
 keäÙegefveMemšeFve (pece&veer) : S[ št o ÛeÛe& Fve veer[ÛÙee 2025ÛÙee DenJeeueele cnšues Deens keâer, peieeleerue 62 osMeebceOÙes 540keâesšer ueeskeâebÛee Oeeefce&keâ keâejCeebJe¤ve ÚU nesle Deens. ßeæsmee"er lÙeebvee ÚU, efnbmeeÛeej DeeefCe Øemebieer ce=lÙetuee meeceesjs peeJes ueeiele Deens. ¢ee iebYeerj mecemÙeskeâ[s mebÙegkeäle je°^s, ÙegjesefheÙeve keâewefvmeue, lelmece mebmLee Je mejkeâej ¢eebÛes ue#e JesOetve IesCÙeemee"er Jejerue mebmLesves meOÙeeÛeer ceesnerce neleer Iesleueer Deens.
 meeceevÙeebceOetve lÙee PeeuÙee DemeeceevÙe!
 Jn@efškeâve : JeebefMekeâ DeuhemebKÙeekeâ DeMeer heeÕe&Yetceer DemeuesuÙee š@ceer mebOet ¢eebveer efyeÇšveÛÙee Jn@efškeâveceOeerue jepeotle cnCetve Deeheues DeefOekeâejhe$e heeshe efueDees ¢eebvee meeoj kesâues. Deuhe mebKÙeekeâebceOetve DeeuesuÙee lÙee heefnuÙee ceefnuee jepeotle Deensle. lÙeebÛes DeeF&-Je[erue ns cetUÛes hebpeeyeceOeerue Deensle. JÙeeJemeeÙeeefveefceòe les Fbiueb[uee iesues Je efleLesÛe mLeeefÙekeâ Peeues.
 
 ÛeÛe& veslÙeebÛes heeefLe&Je DeJeMes<e ceeÙeosMeer
 efoueer (efleceesj-uesmles) : leerve Ssefleneefmekeâ ke@âLeefuekeâ ÛeÛe&veslÙeebÛes heeefLe&Je DeJeMes<e heesleg&ieeuentve mevceeveeves efleceesj-uesmlesuee DeeCeCÙeele Deeues. ef¡e. efyeMehe pesceer iegueeš&, ef¡e.efyeMehe nespes efjyesjes DeeefCe cee@efvme. ceeefš&vees ueesheerme ¢ee Oece&veslÙeebveer Deveskeâ oMekeâebÛÙee ÙegækeâeUele peheeveer Dee›eâceCeele DeeefCe DeelceefveCe&ÙeeÛÙee ue{Ÿeele ueeskeâebÛes j#eCe kesâues. osMeeÛÙee keâ"erCe keâeUele les DeeJeepenerve pevelesÛee DeeJeepe yeveues. efoueerÛee keâefLe[^ueceOÙes lÙeebÛÙee heeefLe&Je DeJeMes<eebÛes MeemekeâerÙe Fleceeceele oHeâve keâjCÙeele Deeues.