सुवार्ता

 
 cegueebÛes Oece&ieg¤
 -vee@cee& ef[efmeuJee
  vÙet Fvees[erJee[er, cegUieeJe
 
 pee@ve yeemkeâes ¢eebÛee pevce 16 Dee@iemš 1815 jespeer FšueerÛÙee Gòej Yeeieele Peeuee. lees oesve Je<eeËÛee Demeleevee lÙeeÛes Je[erue Jeejues. lÙeeÛÙee yeeue JeÙeeleÛe DeeheuÙee iejerye heefjefmLeleer efMeJeeÙe lÙeeuee DeeCeKeer keâener "eTkeâ veJnles. Oece&ieg¤ nesCÙeeÛeer lÙeeÛeer Heâej ØeyeU FÛÚe nesleer.
 DeeÙeg<Ùeele Deveskeâ ef"keâeCeer, JesieJesieàÙee ØekeâejÛeer efvejeMee lÙeeÛÙee JeešŸeeuee Deeueer. heCe meJe& ØekeâejÛÙee efvejeMesceOÙes megæe pee@ve keâOeerÛe KeÛeuee veener. keâOeerlejer ceer cegueebÛee Oece&ieg¤ nesCeej ns melele lÙeeÛÙee ceveele nesles. lees peJeUheemeÛeer cegues ieesUe keâ¤ve Glke=â° jerleerves ceveesjbpekeâ KesU keâ¤ve lees lÙeebÛeer keâjceCetkeâ keâjerle Demes. jesPejerÛÙee Deieesoj Je veblej ØecegKe Oece&ieg¤bÛes jefJeJeejÛes ØeJeÛeve lees leeW[hee" cnCes.
 pee@veÛee cees"e meeJe$e YeeT De@vLeveer vesnceer pee@veÛÙee efJe®æ Jeeiele Demes. cnCetve lÙeeÛeer DeeF& ceeiee&jsš efnves pee@veuee efMe#eCeemee"er ke@âmšue veesJees ¢ee peJeUÛÙee veiejele "sJeues. lesLes lees keâOeer efMebhÙeeÛeb, keâOeer ueesnejeÛeb, keâOeer megleej keâece keâjerle Demes. ns keâece lees mJele:uee keâhe[s IesCÙeemee"er DeeefCe jenCÙeeÛÙee peeiesÛes Yee[s osCÙeemee"er keâjerle Demes. leerve Je<eeËÛee DeYÙeeme›eâce lÙeeves oesve Je<eeËle Je peemle iegCe efceUJetve hetCe& kesâuee.
 1837ceOÙes lÙeeves Oece&ØeebleeÛÙee mesefcevejerle ØeJesMe Iesleuee. Deelee lees osJeeÛes keâeÙe& keâjCÙeemee"er keâmeesMeerves leÙeejer ke⤠ueeieuee. 8 ef[meWyej 1841 jespeer [e@ve yee@mkeâes ÛeÛe&ceOÙes efcemmeeÛeer leÙeejer keâjle nesles. Leb[erheemetve mebj#eCe efceUCÙeemee"er Skeâ cegueiee ÛeÛe&ceOÙes Deeuee. lees JesoermesJekeâ veener, lej Heâkeäle Lees[erMeer Tye efceUCÙemee"er ÛeÛe&ceOÙes Deeuee Deens, Demes cebefoj JÙeJemLeehekeâeuee pesJne mecepeues lesJne lÙeebveer lÙeeuee ngmekeâeJetve ueeJeues. lÙeeJesUer [e@ve yee@mkeâes Deesj[ues, ‘‘lÙee cegueeuee ÙesLes yeesueJee, lees ceePee efce$e Deens.’’ lees cegueiee DeveeLe Je yeskeâej neslee. meceepekebâškeâebÛes menpe Ye#Ùe nesT Mekeâle neslee. DeMee cegueebmee"er leg®bieeÛeer oejs melee[ GIe[er Demele. hejbleg Deelee lÙee DeeheguekeâerÛÙee Meyoebveer lÙee cegueeÛÙee leeW[eJej nemÙe GpeUues. ‘vecees ke=âhee hetCe& ceefjÙes’ ner ØeeLe&vee Skeâ$e cnšuÙeeJej lÙee cegueeves hegvne efJeÛeejues, ‘‘ceer ÙesLes hegvne hejle ÙesT Mekeâlees keâe?’’
 heg{ÛÙee Dee"Je[Ÿeele lesLes meele cegues Deeueer. lÙeeveblej cegueebÛeer mebKÙee Jee{ueer. leer cegues oj jefJeJeejer Oece&efMe#eCeemee"er, ØeeÙeef§eòe mebmkeâejemee"er Skeâ$e pecele. veblej Skeâ$e KesUtve les jeveele Je Mesleele HesâjHeâškeâe ceejerle Demele.
 DeMee Øekeâejs [e@ve yee@mkeâesÛes keâeÙe& meg¤ Peeues. 1854 ceOÙes [e@ve yee@mkeâes ¢eebveer DeveeLe yeeuekeâebmee"er Skeâ veJeerve Fceejle yeebOeueer Je heefnuÙeeboeÛe Skeâ keâeÙe&MeeUe (šsefkeävekeâue mketâue) GIe[ueer. lesLes cegues keâuee-kegâmejerÛeer keâeces efMeketâ ueeieueer Je efMe#eCemegæe IesT ueeieueer. [e@ve yee@mkeâes mJele: Oece&ieg¤bÛÙee keâeceeJÙeefleefjkeäle megleejkeâece, yegšs efMeJeCes, hegmlekesâ yeebOeCes FlÙeeoer keâuee cegueebvee efMekeâJet ueeieues. lÙeebÛÙeemee"er les jespeieej MeesOele Demele. jefJeJeejer cegueebmee"er keâjceCegkeâerÛes keäueye Je lÙeebÛes Oece&efMe#eCeeÛes Jeie& Iesle Demele. les cnCeeÙeÛes, ‘‘ceuee Deelces Åee cnCepes ceer lÙeebvee hejcesÕejekeâ[s hee"Jeerve.’’ ns meJe& lÙeeuee MekeäÙe nesles, ns DeeheuÙeeuee lÙeeÛeeÛe Skeâ efJeÅeeLeea [e@ceefCekeâ meeefJeDees meble Peeuee ¢eeJe¤ve efomeles.
 18 ef[meWyej 1859 jespeer [e@ve yee@mkeâes ¢eebveer Skeâ mebmLee mLeeheve kesâueer. lÙee mebmLesuee ‘meuesefMeÙeve’ veeJe efoues. Deveskeâ le®Ce cegues DeepeerJeve yeÇÿeÛeÙe&, Dee%eeOeejkeâheCee Je meeOesheCeeÛes ›ele IesTve meuesefMeÙeve mebmLesÛes meomÙe Peeues. øeâevme, mhesve, pece&veer Je Fbiueb[ ÙesLes meuesefMeÙevmeÛeer heeUscegUs hemejueer. 1872ceOÙes [e@ve yee@mkeâesves lÙeeÛÙee heefnuÙee meuesefMeÙeve efmemšme& (ef¡emleer peveebÛÙee meeneÙÙe keâjCeeNÙee ceelesÛÙee keâvÙee) cegueeRmee"er keâeÙe& keâjCeejer Skeâ mebmLee mLeeheve kesâueer. Deepe npeejes Oece&ieg¤, Oece&Yeefieveer Je Oece&yebOet peieYej peemleerle peemle le®Ceebvee osJeeefJe<eÙeerÛes %eeve, Øesce Je mesJeeJe=òeer DebieerkeâejCÙeeme meeneÙÙe keâjerle Deensle.
 21JÙee Melekeâele peieeceOÙes 16,913 meuesefMeÙeve Demetve les 95 Oece&Øeebleele Je 126 je°^eble keâeÙe&jle Deensle. meuesefMeÙeve efmemšme& 15,306 Demetve lÙee 1159 MeeKesceOÙes keâeÙe&jle Deensle.
 DeMee ¢ee ceneve meceepekeâlÙee&Ûeer pÙeesle 31 peevesJeejer 1888 jespeer ceeueJeueer. lÙeebÛes MesJešÛes Godieej nesles, ‘‘ceePÙee cegueebvee meebiee ceer mJeiee&le lÙeeÛeer Jeeš henele Deens.’’
 (DeeOeej : [e@ve yee@mkeâes : mebef#ehle peerJeveÛeefj$e)