ceekeg&âme [eyejs
heehe[errr
meeOeejCele: meve 1520 veblej heesleg&ieerpe meòee JemeF&-oceCe-oerJe ¢ee Yeeieeble hemejueer. heesleg&ieerpe Oece&ieg¤bveer ieefjyeebÛee Dee{eJee Iesle meeceevÙe veeieefjkeâebvee mecepesue DeMee Yee<esle ieeJeeieeJeebletve ØeYet ÙesMetÛes MegYeJele&ceeve meebieCÙeeme meg®Jeele kesâueer. Deveskeâ heesleg&ieerpe Oece&ieg¤bveer ÙesLeuÙee mLeeefvekeâebÛeer Yee<ee DeeefCe mebmkeâej mJeerkeâejues. 1548-52 ¢ee keâeUele meble øeâeefvmeme PesefJeDej ns ieesJÙeentve JemeF&le leerve JesUe Deeues. lÙeebvee mecepesue DeMee megueYe Yee<esle MegYeJele&ceeve SskeâefJeues. mJele: øeâeefvmeme PesefJeDej ¢eebveer øeâevmeÛeer jepeOeeveer he@jerme ÙesLeerue efJeÕeefJeÅeeueÙeeletve leòJe%eeveeÛeer heoJeer Iesleueer nesleer.
JemeF&Ûes ef¡e§eve SkesâkeâeUer kegâMeue megleej cnCetve Øeefmeæ nesles. lÙeebveer JemeF&-efJejejceOeerue npeejes Iejs GYeejueer. lÙeekeâeUer cees"cees"Ÿee kebâhevÙeebvee Deeheuee ceeue hejosMeele hee"efJeCÙeemee"er ueekeâ[er hesšŸee ueeiele. Øeefmeæ ‘ueeme&ve De@C[ šŸegyeÇes’, ‘Jnesušeme’ ¢eebmeejKÙee veeceebefkeâle kebâheveeRle JemeF&keâj megleej ceb[Uer cees"Ÿee ØeceeCeele veeskeâjeruee nesleer. Fbiueb[Ûeer jeCeer SefuePeeyesLe pesJne peieeÛÙee Yesšeruee efveIeeueer lesJne efleÛÙee yeesšerJej JemeF&keâj megleej nesles, DeMeer Skeâ oblekeâLee Deens.
meve 1818ceOÙes ceje"e meeceüepÙe Demleeuee iesuÙeeJej efyeÇefšMe meòee JemeF&le Deeueer. lÙeeJesUer efyeÇefšMe mejkeâejves cegbyeF& Menj GYeejCÙeeme meg®Jeele kesâueer. lesJne jsuJesÛeer Jeenletkeâ mesJee vemeuÙeecegUs JemeF&ÛÙee mLeeefvekeâebÛee cegbyeF&Meer lemee mebyebOe Deeuee veJnlee. 28 veesJnWyej 1864 jespeer leeuegkeäÙeeletve oef#eCeesòej jsuJes meg¤ Peeueer. lÙeeuee ‘yee@cyes yejes[e De@C[ meWš^ue Fbef[Ùee jsuJes’ cnCele. lesJneheemetve JemeF& cegbyeF&Meer pees[ueer iesueer. lemesÛe heg{s 1970meeueer JemeF&ÛÙee Kee[erJej jsuJes ceeiee&uee meceeblej ceesšj Jeenlegkeâermee"er hetue yeebOeuee iesuee DeeefCe JemeF&keâjebÛes veMeerye HeâUHeâUues.
JemeF& leeuegkeâe 527 Ûeewjme cewueebÛee Demetve hetJexme me¢eeõer [eWiejjebiee, heef§ecesme Dejyeer mecegõ, oef#eCesuee YeeFËojÛeer Kee[er Je Gòejsme JewlejCee veoer Deens. efvemeie&oòe heefjmej, otOe, Yeepeerheeuee ¢eebÛes Glheeove ns ¢ee YeeieebÛes JewefMe°Ÿe nesles. cegbyeF&uee ØeeCeJeeÙet hegjJeCeeje ØeosMe cnCetve efyeÇefšMe mejkeâejves JemeF&uee ‘vee efJekeâeme #es$e’ cnCepesÛe ‘vees [sJnueheceWš Peesve’ Ieesef<ele kesâues nesles. mLeeefvekeâ pevelee cegbyeF&uee leepee Yeepeerheeuee, otOe, ceemeUer hegjJele Demes.
1988 heÙeËle JemeF& leeuegkeäÙeele GÅeesieOebos, yeebOekeâeceebvee yeboer nesleer. heefjCeeceer 2001ÛÙee Keevesmegceejervegmeej JemeF& leeuegkeäÙeeÛeer ueeskeâmebKÙee kesâJeU leerve ueeKeebÛÙee Deemeheeme nesleer. Mejo heJeej ns cegKÙeceb$eerheoer Dee®{ Peeues, lÙeebveer JemeF&-efJejej ne efvemeie&oòe ØeosMe efyeu[j uee@yeeruee yeneue kesâuee. efvemeie& ve° Peeuee. ueeskeâmebKÙee Yejcemee" Jee{ueer. Deelee lÙeeÛe JemeF& leeuegkeäÙeeÛeer ueeskeâmebKÙee 35 ueeKeebÛÙee Deemeheeme Deens. lÙeeÛes heefjCeece Deelee mLeeefvekeâ pevelee Yeesiele Deens.
JemeF&le Deeiejer, ef¡e§eve, heeveceeUer, Yeb[ejer, keâesUer Je yeejeJÙee Melekeâele cegmeueceeve Deceoeveerle cegmueerce mebKÙee hemejueer. cee$e ¢ee meJeeËveer ceje"er Yee<ee DeepeheËle peesheemeueer. JemeF&ÛÙee heef§ece Yeeieele heeueer, yeesUeRpe-efJejej les Devee&Ue ¢ee ØeosMeele ceje"er Yeeef<ekeâ ke@âLeefuekeâ ef¡e§eveebÛeer ueeskeâmebKÙee Deepener ueeKeeÛÙee Jej Deens. ¢ee meceepeeÛÙee DeeefLe&keâ-Mew#eefCekeâ ØeieleerÛee ØeJeeme Lekeäkeâ keâjCeeje Deens. ke@âLeefuekeâ ef¡e§eve Oecee&efOekeâeNÙeebveer ‘ÛeÛe& lesLes MeeUe’ OeesjCe mJeerkeâejues. lÙeecegUsÛe 1930ÛÙee megceejeme JemeF&leerue ef¡e§eveebveer Mew#eefCekeâ #es$eele ØeÛeb[ Øeieleer kesâueer. ceeefCekeâhetj ÙesLeerue heeÙeme Deeuces[e heefnues ‘Ûeeš[& DekeâeTbšbš’ cnCetve ieepeues. F. heer. keâesÙeuees ns JemeF&leerue ef¡emleer meceepeeleerue heefnues ueeskeâØeefleefveOeer nesles. YegF&ieeJeÛes ceveJesue [eyejs Ghe-efpeuneefOekeâejerheÙeËle heesnesÛeues. cemexmeÛes øeâeefvmeme ef[efmeuJee cegbyeF&Ûes meeneÙÙekeâ heesueerme DeeÙegkeäle yeveues. efvece&U ÙesLeerue «esiejer Deeuces[e heesueerme oueele GÛÛe heoeJej ieepeues. Deepe keâesCelÙeener ef¡e§eve ieeJeele pee, efkeâceeve Skeâ-oesve heerSÛe.[er. heoJeerOeejkeâ efceUCeejÛe! JemeF&ÛÙee ef¡e§eve mecepeeletve Jekeâerue, [e@keäšj, FbefpeefveDej ceb[Uer GoÙeeme Deeueer Deens. nener Skeâ Ûecelkeâej Deens.
cegbyeF& ceneheeefuekesâle DeeefCe ceb$eeueÙeele JemeF&leerue ef¡e§eve keâeÙe&jle nesles. heg®<eebÛeer Iees[oew[ meg¤ Demeleevee, DeeceÛÙee ceefnueebveerner 1940ÛÙee oMekeâeveblej Mew#eefCekeâ Øeieleerle cees"Ÿee ØeceeCeele DeeIee[er Iesleueer. cegbyeF& ceneheeefuekeâe lemesÛe Keepeieer MeeUebceOetve ¢ee ef¡e§eve ceefnueebveer cegbyeF&keâjebvee ceje"er Yee<ee efMekeâJeueer. keâeUeÛÙee DeesIeele ceefnuee mejkeâejer lemesÛe Keepeieer MeeUeble cegKÙeeOÙeehekeâheoer Dee¤{ PeeuÙee. heg®<eebveerner efJeefJeOe Mew#eefCekeâ mebmLeebletve mJele:Ûes mLeeve efvecee&Ce kesâues.
80ÛÙee Melekeâeheemetve GÛÛeefMeef#ele le®Ce-le®Ceer hejosMeele efMe#eCe, veeskeâjerÛÙee efveefceòeeves heesnesÛeues. DeepeÛÙee keâeUele peJeUheeme leerme npeej JemeF&keâj peieeÛÙee hee"erJej keâeÙe&jle Deensle. Deveskeâ veeceebefkeâle kebâhevÙeebletve GÛÛeheoeJej Deensle. JemeF&Ûee 33 Je<eeËÛee le®Ce peieØeefmeæ ‘iegieue’ ¢ee kebâheveerÛee Dee@mš^sefueÙeele Skeâ lep%e DeefOekeâejer cnCetve keâeÙe&jle Deens. lÙeeÛes veeJe Deens jepe [eyejs.
JemeF&leerue ef¡e§eve kegâšgbyeebletve iesuÙee 50-60 Je<eeËle peJeUheeme Skeâ npeej le®Ce-le®Ceer ef¡emlemeYesle Oece&ieg¤ DeeefCe Oece&Yeefieveer cnCetve Yeejleele DeeefCe hejosMeele ef¡emlemesJee osle Deensle. efyeMeheheoer Dee¤{ Peeuesues JemeF&keâj DeeheCe heent Mekeâlees. Oece&Yeefieveer lej Yeejleele Mew#eefCekeâ mebmLeebÛÙee GÛÛeheoer efJejepeceeve Deensle.
DeeceÛÙee hetJe&peebveer ÙesMet ef¡emle mJeerkeâejuee. ÙesMetÛeer efMekeâJeCetkeâ – efJeÛeej JÙekeäleeruee %eeveoeve osleele. Oece& yeoueuee, cee$e ceje"er Yee<ee, mebmke=âleer keâeÙece jeKeueer. efMe#eCeeves efceUeuesueer GYeejCeer Deveskeâebvee ceneje°^eleerue veeceebefkeâle ceje"er uesKekeâ cnCetve Deepener DeeheCe heenle Deenesle. (ef¡emleJeemeer) Heâeoj øeâeefvmeme efoefyeÇšes ns veboeKeeuemeejKÙee SkesâkeâeUÛÙee «eeceerCe Yeeieeletve peeieeflekeâ ceje"er Yee<ee heefj<eosÛÙee DeOÙe#eheoer heesnesÛeues. Deefveue oefnJee[keâj ¢eebveer ‘mJeosMeer DeeefCe efJeosMeer – ef¡emleer uesKekeâebÛeer ceje"er «ebLemebheoe’ ¢ee veeJeeÛes hegmlekeâ ØekeâeefMele kesâues Deens. lÙeele peJeUheeme ÛeeUerme JemeF&keâj ef¡e§eveebÛeer uesKekeâ cnCetve veeWo Deens.
Deepe ‘megJeelee&’ ¢ee ke@âLeefuekeâ ef¡e§eveebÛÙee Oeeefce&keâ ceeefmekeâeves meòej Je<eeËÛee heuuee iee"uee Deens. ¢ee ceeefmekeâeuee veeceJeble Oece&ieg¤-uesKekeâebveer peieeÛÙee hee"erJej heesnesÛeefJeues Deens. meOÙee ceneje°^eleerue ‘megJeelee&’ ns SkeâcesJe ceeefmekeâ efveÙeefcele Øeefmeæ nesle Deens.
‘peveheefjJeej’ ns meehleeefnkeâ leyyeue 50Je<ex JemeF&letve DeKeb[heCes ØekeâeefMele nesle Deens. ‘JemeDeer šeefDecme’ ns ceeefmekeâ iesueer 48 Je<ex efveÙeefcele Øeefmeæ nesle Deens. veeleeUÛÙee keâeUele JemeF&letve ef¡e§eve uesKekeâebÛeer efJeefJeOe ceeefmekesâ Øeefmeæ nesleele. ‘ieerle’ ns Jeeef<e&keâebkeâ 11 Je<ex efveÙeefcele veeleeUÛee meeefnlÙe-HeâjeU IesTve Ùesle Deens. ¢ee meceepeeves DeeceÛÙee Fb«epeer-efnboer Yee<ee Deelcemeele kesâuÙee Deensle, cee$e Oeeefce&keâ Demees Jee meeceeefpekeâ keâeÙe& Demees, ceje"er Yee<esuee jepÙeele cees"e opee& efceUJetve efouee Deens. (efoJebiele) yeeUemeensye "ekeâjs ns 1970ÛÙee megceejeme lÙeeJesUÛes ‘megJeelee&’ ceeefmekeâeÛes mebheeokeâ (ef¡e.) Heâe. [e@ceefCekeâ DeeefyeÇDees ¢eebvee Skeâe Yesšerle cnCeeues nesles, ‘‘JemeF&ÛÙee ef¡e§eveebmeejKeer ceje"er Yee<ee hegCes ÙesLeerue yeÇeÿeCe ceb[UeRveemegæe Ùesle veener. ne meceepeeÛee cees"e ieewjJe!’’ lÙeeJesUer ceer HeâeojebmeceJesle neslees.
megOeejuesuÙee DeeefLe&keâ heefjefmLeleercegUs Deepe DeeheCe keâesCelÙeener ef¡e§eve ieeJeeuee Yesš Åee. DeeheCeebme efomesue keâer GbÛe, Deekeâ<e&keâ yebieues, SDej kebâef[Meve Ùeb$es, ogÛeekeâer DeeefCe ÛeejÛeekeâer Jeenves ner IejesIej efomeleerue. SkesâkeâeUer Jeef[ueesheeefpe&le mebheòeercegUs Jeejmeoejebvee keâesš&-keâÛesNÙeeble peeJes ueeies. meOÙee JemeF&ÛÙee keâesše&le ef¡e§eveebÛÙee kesâmesme DelÙeuhe Deensle. keâejCe Deepe mvesneÛes mebyebOe Jee{ues Deensle. JemeF&leerue ef¡e§eveebÛes ueivemeceejbYe cees"Ÿee efoceeKeele heej he[leele. ÛeÛe&ceOÙes Oece&ieg¤ veJeoechelÙeebvee meebieleele, ‘‘Deelee legcner oesIes Skeâ Deenele.’’ JemeF&Ûee ke@âLeefuekeâ ef¡e§eve meceepe YeejleerÙeebvee Skeâ DeeoMe& Deens.
(uesKekeâ pÙes‰ he$ekeâej Demetve ‘JemeF& šeF&cme’Ûes mebmLeehekeâ mebheeokeâ, ØekeâeMekeâ Deensle.)