DeeÛe&efyeMehe Hesâefuekeäme ceÛÙee[es ¢eebÛeer ØeYetÛÙee ceàÙeeceOÙes 45 Je<ex – डिसेंबर २०२१


 (30 Dee@keäšes. 1976-2021)
 Demeb cnCeleele keâer DeÕeLee veeJeeÛÙee Pee[eÛeer cegUs mJeiee&le Demeleele DeeefCe lÙeeÛeer HeâUs meJe&peCe Ùee he=LJeerJej ÛeeKeerle Demeleele. mevceeveveerÙe DeeÛe&efyeMehe Hesâefuekeäme ceÛÙee[es ¢eebÛÙee ieg®heoeÛÙee 45 JÙee JeOee&heve efoveeefveefceòe lÙeebÛÙee De°hewuet JÙeefkeäleceòJeeJej DeeheCe Skeâ ØesceU vepej šeketâ Ùee.
 1) DeOÙeelceeÛee heeÙee – keâle=&lJeeÛee keâUme : DeeÛe&efyeMeheebÛee efheb[ cegUele DeOÙeelceeÛee. leMeele lesPes (øeâevme) ÙesLeerue DeeOÙeeeflcekeâ DevegYeJeeves lÙeebÛÙee ØeeLe&veeceÙe peerJeveeuee DeOÙeelceeÛeer Yekeäkeâce yew"keâ efceUeueer. Jn@efškeâve, jesce, ÙesLeerue JeemleJÙeeceOÙes lÙee DeOÙeelceeuee Demmeue DeMee ef¡emlemeYesÛÙee efMekeâJeCegkeâerÛeer pees[ efceUeueer. Gòegbie Yekeäleer DeeefCe [esUme ßeæe ¢eebÛee megjsKe mebiece lÙeebÛÙee DeeOÙeeeflcekeâ peerJeveele efometve Ùeslees. yeeÙeyeue, ef¡emlemeYesÛeer hejbheje DeeefCe heeshecenesoÙeebÛeer DeefOeke=âle efMekeâJeCe ÙeebÛÙee YejYekeäkeâce heeÙeeJej lÙeebÛÙee DeOÙeelceeÛeer Fceejle GYeer Deens. Deepe ¢ee DeOÙeelceeÛÙee efMeKejeJej JemeF& Oece&Øeebleele lÙeebÛÙee keâle=&lJeeÛee PeW[e [ewueeves Heâ[keâle Deens.
 2) meeOeer jenCeer – GÛÛe efJeÛeejmejCeer : 'Think Globally and Act Locally' ¢ee GkeäleerØeceeCes DeeÛe&efyeMehe Hesâefuekeäme ÙeebÛeer efJeÛeejmejCeer Deieoer ieieveeuee ieJemeCeer IeeueCeejer Deens. ÛeewHesâj JeeÛeve, efJe<eÙeeÛeer Ûeebieueer peeCe, efJeefJeOe DeMee YeejleerÙe Je hejosMeer Yee<eebJej ØeYeglJe, Goeòe efJeÛeej, JÙeehekeâ Âef°keâesve, meKeesue efÛebleve, hebef[le cew$eer, meYesle mebÛeej, iee{e DeYÙeeme, osMe-hejosMeebÛee cees"e DevegYeJe ¢eecegUs lÙeebÛÙee cegKeeletve %eeveeÛee Dece=lejme je$ebefoJeme heePejle Demelees, Demes peeCeJele jenles.
 cee$e SJe{s GÛÛe efJeÅeeefJeYetef<ele DemetveosKeerue DeeÛe&efyeMeheebÛeer jenCeer leMeer meeOeer Deens. meeOeer JesMeYet<ee, meeOes Yeespeve, ØeJeemeeÛeer meeOeer meeOeves, efkeâjkeâesU iejpee DeeefCe ceespekeäÙee JemletbÛee mebÛeÙe ¢eebÛÙeeletve lÙeebÛee meeOesheCee [eskeâeJelees. ‘efJeÅee efJeveÙesve MeesYeles DeeefCe efJeodJeeve meJe&$e hegpÙeles’ ner oesvner mebmke=âle megYeeef<eles lÙeebvee Deieoer ÛeheKeueheCes yemeCeejer Deensle.
 3) Je»eentve keâ"erCe – cesCeentve ceT : ‘‘Yeues osT keâemesÛeer uebieesšer! vee"eUeÛÙee ceeLeer neCet keâe"er’’ ¢ee meble JeÛeveevegmeej ÙeesiÙe JesUer keâ"esj efveCe&Ùe IesTve lees cees"Ÿee efpeöerves Debceueele DeeCeCÙeeÛee yeeCesoejheCee DeeÛe&efyeMeheebÛÙee keâeÙe&keâle=&lJeele efometve Ùeslees. hejKe[ efJeÛeej, mhe°JekeälesheCee, efMemleyeæ ØeMeemeve, an exceptionally unusual courage to call a spade, a spade, leeW[eJej yeesueCÙeeÛeb DeveesKeb OewÙe& DeeefCe keâesCelÙeener efJejesOeeuee ve pegceevelee ÙeesiÙe lÙee iees°erÛee hee"hegjeJee keâjCÙeeÛeb keâewMeuÙe ¢ee lÙeebÛÙee meodiegCeebcegUs lÙeebveer ef¡emlemeYesÛes Je meceepeeÛes efnle cees"Ÿee efpeefkeâjerves meeOeuesues Deens.
 ‘‘Tme [eWiee hejer jme veesns [eWiee ~ keâe Yegueueemeer JejefueÙee jbiee ~~’’ ¢ee ÛeesKeesyeebÛÙee DeesUervegmeej keâesCelÙeener iees°eruee efleÛÙee efomeCÙeeJe¤ve les meeceesjs peele veenerle. lÙeebÛÙee DebieYetle efpe%eemet Je=òeercegUs DeeefCe pevcepeele yegefæÛeelegÙee&cegUs DeeÛe&efyeMehe ØeMveebÛÙee Lesš cegUeMeer peeTve efYe[leele. lÙeecegUs Øemebieer Je»eentve keâ"esj Jeešle Demeuesues DeeÛe&efyeMehe Deblejer ØesceU, keâesceue ùoÙeer DeeefCe ceeÙeeUt Deensle, les lÙeebÛÙee DeelceerÙelesceOetve Je Deeheguekeâerletve efometve Ùesles.
 4) %eeveeÛÙee DeeYeeUele YekeäleerÛee efšUe : ‘‘%eeveosJes jefÛeuee heeÙee ~ legkeâe Peeueemeer keâUme ~~’’ Ùee MeyoeØeceeCes cegUele DeYÙeemet Je=òeerÛes Demeuesues DeeÛe&efyeMehe %eeveefheheemet DeeefCe mebMeesOekeâ efÛeefkeâlmekeâ Deensle. ‘%eevesÕejer – o heeLe št efueyejsMeve’ ¢ee lÙeebÛÙee [e@keäšjsšÛÙee ØeyebOeeletve, ‘ceebieuÙeeÛes ceensjIej’ ¢ee lÙeebÛÙee efÉleerÙe Jn@efškeâve efJeÕeheefj<eosJejerue hegmlekeâeletve, lÙeebÛeer leuueKe yegefæceòee PeUkeâleevee efomeles. ‘megJeelee&’ DeeefCe ‘Meebefleotle’ ceOeerue lÙeebÛes DeefOeke=âle, osMe-efJeosMeeleerue efJeefJeOe ceeefmekeâebleerue lÙeebÛes DeYÙeemehetCe& uesKe, meCe-meesnàÙeeuee lÙeebveer efouesueer ØeJeÛeves, efJeÛeejJebleebÛÙee yew"keâerle lÙeebveer kesâuesueer Yee<eCes, meJe&Oece&mvesnYeeJe peesheemeCÙeemee"er lÙeebveer kesâuesues Ùeesieoeve, ef¡emlemeYesÛÙee Gheemevesle lÙeebveer DeeCeuesueer efMemle, ke@âefjpce@efškeâ ØeeLe&vesuee lÙeebveer kesâuesues ceesueeÛes ceeie&oMe&ve DeeefCe JemeF&ÛÙee Oeeefce&keâ peerJeveele lÙeebveer efouesueer efoMee Ùee meJeeËceOetve lÙeebÛÙee peerJeveeleerue %eeveceeie& Je Yeefkeäleceeie& ¢eebÛes DeeieUsJesieUs jmeeÙeve heePejles.
 5) kesâuÙeeves nesle Deens js DeeOeer kesâuesÛeer heeefnpes : %eeveceeie& DeeefCe Yeefkeäleceeie& ÙeebÛÙee jmeeÙeveeÛeer Kejer ®Ûeer DeeÛe&efyeMeheebveer ÛeesKeeUsueuÙee keâce&ceeiee&letve ÛeeKeeÙeuee efceUles. ‘megyen Deewj Meece ~ keâece ner keâece ~~’ ¢ee efnboer megYeeef<eleeØeceeCes les keâOeerner efjkeâecešskeâ[s efomeCeej veenerle, melele keâenerlejer keâjerle jeneÙeÛes ¢ee lÙeebÛÙee ØeJe=òeercegUs lÙeebÛÙee keâeceeÛee DeeJeekeâe Kethe cees"e Deens. ‘megJeelee&’ DeeefCe ‘Meebefleotle’ ceOetve Øeefmeæ nesCeejs lÙeebÛÙee keâeÙe&›eâceeÛes JesUehe$ekeâ heenlee JesUsÛes Gòece efveÙeespeve keâmes keâjeJes ns efMekeâeJes les DeeÛe&efyeMeheebkeâ[tve. Deeheues Je[erue mJe. DeBLeesveer Je DeeF& mJe. keâesmet Ùeebveer lÙeebvee heefjßeceeÛes, cesnveleer Je=òeerÛes, keâ°eUt mJeYeeJeeÛes Je GÅeesieMeeruelesÛes yeeUkeâ[t heepeues DemeeJes, Demes peeCeJeles. ¢ee lÙeebÛÙee peerJeveMewueercegUs les keâle=&lJeeÛeer Gòegbie efMeKejs menpe heej ke⤠Mekeâues. ‘yeesues lewmee Ûeeues ~ lÙeeÛeer JeboeJeer heeTues ~~ ns Meyo lÙeebvee lebleesleble ueeiet he[leele.
 6) Ieej efHeâjs DeekeâeMeer ~ ue#e efleÛes efheuueebheeMeer : efMemleefØeÙelee, %eeve, DeYÙeemet Je=òeer, cesnvele, DeefOekeâeNÙeebØeleer efve‰e Je Deeoj ¢ee DebieYetle iegCeJewefMe°ŸeebcegUs DeeÛe&efyeMehe peieeÛÙee keâeveekeâesheNÙeeble peeTve heesnesÛeues. hejbleg lÙeebÛes heeÙe cee$e DeeheuÙee ceeÙeYetceerle YekeäkeâceheCes jesJeues iesuesues Deensle. YeejleerÙe mebmke=âleerle efJeefJeOe Oeefce&ÙeebMeer pe[uesues lÙeebÛes mvesnmebyebOe, ceje"er Yee<esJejerue lÙeebÛes Øesce, JemeF&ÛÙee ueeskeâebØeleer Demeuesuee efpeJneUe DeeefCe DeeheuesheCee, efvemeie& DeeefCe heÙee&JejCeeefJe<eÙeer lÙeebvee JeešCeejs cecelJe, efceMeveceOeerue ieesjieefjyeebefJe<eÙeer lÙeebvee Demeuesueer DeemLee, lemesÛe DeeheuÙee JemeF& Oece&ØeebleerÙe kegâšgbyeekeâ[s Demeuesues lÙeebÛes ue#e ¢ee meJeeËceOetve Skeâ melÙe mhe°heCes peeCeJeles keâer lÙeebÛes ceve pejer efJeMeeue efJeÕeele efYejefYejle Demeues lejer lÙeebÛes ue#e cee$e DeeheuÙee ceeÙeYetceerle efmLejeJeuesues Deens.
 7) Dee"JeCeerÛÙee KeefpevÙeeuee efJeveesoeÛeer Peeuej : DeeÛe&efyeMeheebÛÙee menJeemeele efJeefJeOe ØekeâejÛÙee Dee"JeCeeRvee GpeeUe efceUlees. lÙeebÛÙeeyejesyej IeeueefJeuesues keâener ceespekesâ #eCeosKeerue DeeÙeg<ÙeYej Dee"JeCeerle jenleerue DeMee Øekeâejs les Deieoer ceveceeskeâUsheCeeves DeeheuÙeeMeer yeesueleele. DeOetveceOetve efJeveesoeÛeer meeKejhesjCeer meg¤Ûe Demeles, lÙeebÛes efceefMkeâue nmeCes ns keâOeer mebLeheCes JeenCeeNÙee veoerÛÙee MeebleMeerleue heeCÙeemeejKes Jeešles lej lÙeebÛes KeUKeUtve nmeCes ns veeÙeieejeÛÙee OeyeOeyÙeemeejKes Yeemeles. Dee"JeCeeRrÛÙee KeefpevÙeeuee efJeveesoeÛeer Peeuej DemeuÙeecegUs keâCeKejheCeeÛÙee cenekeâeÙe Je=#eeuee meeQoÙee&Ûeer veepetkeâ ueleeJesue menpe efyeueieuÙeemeejKes peeCeJeles.
 8) meowJe mewefvekeâeheg{sÛe peeÙeÛes : heewefCe&cesÛÙee je$eer DeeYeeUele Ûebõ SkeâšeÛe ØekeâeMele Demelees. cee$e DeceeJemÙesÛÙee je$eer DemebKÙe leejs leejkeâe ØekeâeMele Demeleele. meJeeËvee meesyele IesTve heg{s heg{s peele jeneÙeÛes ner DeeÛe&efyeMeheebÛeer Yetefcekeâe ogue&ef#euesuÙee ueeskeâebmee"er hejJeCeer lej Deveskeâebmee"er Jejoeve "jle Deens. heeshe øeâeefvmeme ¢eebÛeer ceeie&oMe&vehej efMekeâJeCe leUeieeUeleerue ØelÙeskeâ JÙekeäleerheÙeËle heesnesÛeefJeCÙeemee"er les peerJeeÛee Deešeefheše keâjleele. yeeUeÛÙee pevceeheemetve Je=æeÛÙee cejCeeheÙeËle meJeeËvee meesyele Iesle les ßeæsÛee ØeJeeme keâjerle jenleele, DeMee JesUer lÙeebÛee Skeâ nele hejcesÕejeÛÙee neleer Demelees Je ogmeje nele iejpet JÙekeäleeRÛÙee KeebÅeeJej Demelees.
 Demes ns De°hewuet JÙeefkeäleceòJe ueeYeuesues DeeÛe&efyeMehe ([e@.) Hesâefuekeäme ceÛÙee[es DeeheCeeme ueeYeues cnCetve hejcesÕejeuee OevÙeJeeo! hejcesÕej DeeheCeeme Ûeebieues DeejesiÙe osJees DeeefCe DeeheuÙee ieg®heoeÛee megJeCe&ceneslmeJe meepeje keâjCÙeeÛes YeeiÙe DeeheCeeme ueeYees, nerÛe ceveesceveer ØeeLe&vee!
  – mebheeokeâ