जन्मशताब्दी वर्षानिमित्ताने – ऑक्टोबर २०२१


 
 yeng¤efheCeer keâJeefÙe$eer MeebleeyeeF& MesUkesâ
  – pee@ve ieesvmeeueefJeme, GcejeUs
 
 ‘DeMeer ceer meoeÛeer
 YejleerÛeer, hejleerÛeer
 keâener DeeYeeUeÛeer
 yejerÛeMeer OejleerÛeer!’
 pÙeebÛÙee ØeefleYesuee DeeYeeUeÛeer Deeme nesleer lejer yejerÛeMeer OejleerÛeer Dees{ nesleer, lÙee keâJeefÙe$eer MeebleeyeeF& MesUkesâ ÙeebÛes ns ‘pevceMeleeyoer Je<e&’ Deens (pevce : 12 Dee@keäšesyej 1922; ce=lÙet : 6 petve 2002). MeebleeyeeF& MesUkesâ cnCepes MeyoebJej mJeeefcelJe DemeCeeNÙee keâJeefÙe$eer. pesJne pesJne DeeheCe MeebleeyeeF& MesUkeWâÛes veeJe Ieslees, lesJne lesJne DeeheuÙee [esàÙeebmeceesj efomeleele lÙee [eskeäÙeeJe¤ve keâe"heoj IesleuesuÙee, meoe melespe, cees"e ieesue Ûesnje, YejerJe ieeue, Ûecekeâleer vepej, nmejs ®bo Dees", "eMeerJe YegJeÙee, DeOe&Ûebõeke=âleer keâheeU Je lÙeeJej "me"Meerle kegbâkegâJeeÛee efšUe DeeefCe pees[eruee pee[ Ûe<cee ÙeecegUs LeesjheCe DeefOekeâ KegueCeejer ceje"ceesUer cetleea! yeesueCÙeeleerue efmveiOelee, JeeieCÙeeleerue veceülee, mJeYeeJeeleerue KegpesheCee DeeefCe Deeveboer keâueemekeäle ceveesJe=òeer… ØeefleYesÛee heefjmheMe& ueeYeuesuÙee keâJeefÙe$eer!
 MeebleeyeeF& MesUkesâ ÙeebÛee pevce 12 Dee@keäšesyej 1922 jespeer hegCes efpeu¢eele osJeebie keâes°er Ùee efJeCekeâj meceepeele Peeuee. Deepeesyee efMe#eCeØesceer lej DeeF&-Je[erue meeefnlÙeØesceer nesles. MeebleeyeeF&Ûes Je[erue jWpe Heâe@jsmš Dee@efHeâmej nesles. lÙeebÛÙee yeeueheCeeÛee yejeÛemee keâeU Jeef[ueebÛÙee veeskeâjerÛÙee ieeJeer jenCÙeele iesuee. Jeef[ueebyejesyej ieeJeesieeJeer yejerÛe Yeücebleer Peeueer. ueneveheCeeheemetve lÙeebvee JeeÛeveeÛes Jes[ ueeieues. megóerle MesUkeäÙeebÛÙee Jee[Ÿeele iesuÙeeveblej efJeefJeOe heejbheefjkeâ ieerles, DeesJÙee, Mueeskeâ lÙeebÛÙee keâeveeJej he[le. lÙeecegUs ueneveheCeerÛe lÙeebÛes metj-leeueebMeer veeles pees[ues iesues.
 MeebleeyeeF& one Je<eeËÛÙee neslÙee, lesJne lÙeebÛÙee Jeef[ueebÛes Deekeâefmcele efveOeve Peeues. Je[erue iesuÙeeJej MesUkesâ kegâšgbyeeÛÙee DeeÙeg<ÙeeÛeer efoMeeÛe yeoueueer. lÙee hegCÙeeuee DeeuÙee. lÙeebveer ngpetjheeiesletve MeeuesÙe efMe#eCe hetCe& kesâues. veblej me. he. ceneefJeÅeeueÙeele lÙeebvee je.ßeer.peesie, kesâ. vee. JeešJes DeeefCe ßeer. ce. ceešs ÙeebÛÙeemeejKes ieg¤ ueeYeues. ieg®JeÙe& ßeer. ce. ceešs ceemlej ÙeebÛÙeeefJe<eÙeer lÙeebvee efpeJneUe – cecelJe nesles. ceešs Ùeebveer meebefieleuesuee ‘DeeÙeg<Ùeele keâener DevegYeJe yeÛekesâves IÙeeÙeÛes Demeleele, lej keâener efÛecešerves GÛeueeÙeÛes Demeleele’… ne DeOÙeeÙe lÙeebveer DeeheuÙee uesKeveele efiejJeuee. keâefJeJeÙe& ceeOeJe pÙegefueÙeve DeeefCe jefJeefkeâjCe ceb[U ÙeebÛÙee keâefJeleebÛee Heâej cees"e ØeYeeJe lÙeebÛÙeeJej neslee. cnCetve lÙeebveer ‘Ùee ceb[UeYeesJeleer Skeâ meesvesjer, iegueeyeer Oetmej JeueÙe DemeuÙeemeejKes Jeešs’, Demes efuentve "sJeues Deens.
 Sce.S. PeeuÙeeveblej MeebleeyeeF& cegbyeF&uee DeeuÙee DeeefCe Ssve Gcesoerle lÙee DeeÛeeÙe& Øe. kesâ. De$es ÙeebÛÙee ‘veJeÙegie’ meehleeefnkeâele keâece ke⤠ueeieuÙee. DeeÛeeÙe& De$ÙeebmeejKÙee Oegbjoj mebheeokeâeÛÙee neleeKeeueer lÙeebvee Kethe efMekeâeÙeuee efceUeues. veevee leNnsÛes uesKeve keâjCÙeeÛeer meJeÙe Ùee keâeUele MeebleeyeeFËvee ueeieueer. DeejbYeerÛÙee keâeUele MeebleeyeeFËvee mebmke=âleØeÛegj Yee<eeMewueerÛes Kethe Deekeâ<e&Ce nesles. lÙeebÛÙee uesKeveeÛes ns mebmke=âle JeUCe De$Ùeebveer Heâej yeouetve šekeâues. Øe. kesâ. De$es lÙeebvee cnCeeues, ‘‘leguee MeyoebÛee meesme Heâej Deens. ueneve cegueb pÙeeØeceeCes jbieeryesjbieer Ke[s ieesUe keâjleele, lemes let Heâej Meyo ieesUe keâjlesme. DeeheuÙee yeesueCÙeeleuee DeesIe DeeheuÙee uesKeveele Deeuee heeefnpes.’’ De$ÙeebÛes ns JeekeäÙe lÙeebveer keâeÙece mcejCeele "sJeues. Deeheueer mebmke=âleØeÛegj Yee<ee yeoueueer. lÙeeveblej cegbyeF&leerue ØeLece cen<eea oÙeevebo mejmJeleer ceneefJeÅeeueÙe Je veblej ®F&Ùee ceneefJeÅeeueÙeele lÙeebveer efJeÅeeLeeaefØeÙe ØeeOÙeeefhekeâe cnCetve veeJe keâceeJeues.
 MeebleeyeeFËvee pevceoòe ØeefleYesÛeb uesCeb ueeYeueb nesleb. Ghepele ØeefleYesuee efveÙeefcele DeYÙeemeeÛeer, DeHeâeš JeeÛeveeÛeer, efvejblej heefjßeceeÛeer DeeefCe leuueKe mcejCeMekeäleerÛeer meeLe nesleer. MeebleeyeeF& cnCele, ‘‘ceer DeLeheemetve FLeheÙeËle uesefKekeâe Deens. ceuee efueefnCeb DeeefCe DeKeb[ efueefnCeb ns DeeJe[leb.’’ MeeleeyeeFËveer keâefJelee, ieerles, yeeueieerles, keâLee, keâeobyeNÙee, DeelcekeâLeve, ueefueleuesKe, DevegJeeo, meceer#ee, mJewj efÛebleveelcekeâ uesKeve Deeoer meJe&Ûe uesKeveØeebleele lÙeebveer cegMeeefHeâjer kesâueer. pÙee pÙee meeefnlÙe Øekeâejeuee lÙeebveer hejermemheMe& kesâuee lÙee lÙee meeefnlÙe ØekeâejeJej DeeheuÙee ØeefleYesÛeer, Øe%esÛeer Deke=âef$ece ceesnj GcešefJeueer. lÙeebÛÙee meeNÙeeÛe uesKeveele mejuelee, menpelee, meKeesuelee, meÛÛesheCee DeeefCe efÛebleveelcekeâlee nesleer. ceje"er, mebmke=âle, Fb«epeer meeefnlÙeeÛes meJeeËie DeJeueeskeâve keâjCÙeeÛeer leekeâo nesleer. lÙeebÛeer Deuewefkeâkeâ mcejCeMekeäleer nerÛe lej lÙeebÛeer Kejer Tpee&Mekeäleer nesleer. DeeheCe JeeÛeuesues, Sskeâuesues, DevegYeJeuesues JeeÛekeâebheÙeËle heesnÛeJeCes ne lÙeebÛee SkeâÛe OÙeeme neslee. jmeeU uesKeCeer Je ceOeeU JeeCeer ÙeebÛÙee peesjeJej lÙeebveer JeeÛekeâebÛÙee ceveele Iej kesâues nesles. DeesIeJelÙee, ØemeeohetJe&, ueeefuelÙehetCe& Yee<eeMewueerÛes osCes lÙeebvee ueeYeues nesles. ceje"erleerue pegvÙee keâeUeleuÙee meble keâJeerheemetve les DeeOegefvekeâ keâJeerheÙeËle meJe& keâefJelee lÙeebÛÙee cegKeesodiele neslÙee. keâJeer efo. heg. efÛe$es lÙeebÛee GuuesKe ‘SvemeeÙekeäueesheeref[Ùee’ Demee keâjerle.
 MeebleeyeeFËveer efJeefJeOe Jee*dceÙe Øekeâej neleeUues. heCe lÙeebÛeer Kejer DeesUKe Skeâ keâJeefÙe$eer DeMeerÛe jeefnueer. lÙee cnCele keâer, keâefJelee ner ‘yeng¤efheCeer’ Deens. MeebleeyeeFËveer keâefJelesÛeer Deveskeâ ¤hes DeeheueerMeer kesâueer. pegvÙee {bieeleerue Je=òeyeæ keâefJelesheemetve veJÙee {bieeleerue cegkeäleMewueerleerue keâefJelee efueefnuÙee. iePeue, megveerle, yeeueieerles, Yeefkeäleieerles, YeeJeieerles, keâesUerieerles, ueeJeCÙee, efÛe$eheš ieerles… DeMee leNnsleNnsÛeer ieerles lÙeebveer Meyoyeæ kesâueer. DeeÙeg<ÙeeÛÙee ØeJeemeele lÙeebvee keâefJelee ner Deeheueer ‘meKeer’ Jeešueer. ‘efkeâveejs ceveeÛes’ Ùee meb«eneÛÙee Dehe&Ceheef$ekesâle lÙeebveer cnšues Deens – ‘keâefJelee Ùee megboj DeeefCe ÛewlevÙehetCe& meKeeruee. efleveb ceuee menJeeme, Deevebo DeeefCe meeblJeve efoues.’
 Deece meeceevÙe jefmekeâebvee lÙeebÛeer DeesUKe ‘keâJeefÙe$eer’ Ùeehes#ee ‘ieerlekeâej’ cnCetve Deens. ‘$e+let efnjJee, $e+let yejJee’, ‘ner Jeeš otj peeles’, ‘efpeJeueiee jeefnues js otj Iej ceePes’, ‘keâeše ¤les kegâCeeuee’, ‘ceveeÛÙee Oegboerle-uenjerle Ùes vee!’, ‘leesÛe Ûebõcee veYeele’, ‘ceer [esuekeâj [esuekeâj’, ‘JeeoU Jeejb megšueb js’… DeMee DemebKÙe megjsueer ieerleebveer jefmekeâceveeJej kesâuesues iee¤{ Depetvener efšketâve Deens. ÙeeleÛe lÙeebÛÙee ieerleebÛeer cenevelee, jefmekeâceevÙelee efometve Ùesles. menpelee, GlmHetâle&lee – DeodYeglelee, leeue, ueÙe, iesÙe ÙeebÛee megjsKe mebiece efometve Ùeslees. lÙeebÛes ieerle cnCepes meebmke=âeflekeâ OeveÛe Deens. cnCetve lÙee cnCeleele –
 ‘‘Demesve ceer, vemesve ceer
 lejer Demesue ieerle ns
 HegâueeHegâueeble ÙesLeuÙee
 GÅee nmesue ieerle ns’’
 1996 meeueer DeeUboer ÙesLes YejuesuÙee DeefKeue YeejleerÙe ceje"er meeefnlÙe mebcesueveeÛes DeOÙe#eheo lÙeebveer Yet<eefJeues nesles. lÙee JesUer lÙeebveer ‘jefmekeâlesÛeer meeOevee’ ner GoejceleJeeoer Yetefcekeâe ceeb[ueer nesleer.
 MeebleeyeeF& ¢ee MeyoebJej Øesce keâjCeeNÙee Meyo›eleer neslÙee. Meyo ne lÙeebvee peieeMeer pees[Ceeje meJeeËle cees"e ogJee Deens Demes Jeešle Demes. cnCetveÛe pÙes‰ meceer#ekeâ je.ie.peeOeJe lÙeebÛee GuuesKe ‘MeyoyeÇÿeeÛeer efve‰eJeble hegpeejerCe’ DeMee Meyoeble keâjleele. MesJešer MeebleeyeeF& MesUkesâ ÙeeÛÙeeÛe Meyoeble meebieeÙeÛes cnCepes
 ‘ceeefPeÙee MeyoebJejer ceePee "mee, ceePee "mee
 ns Meyo ceePes Ûesnjs Deved
 ns Meyo ceePee Deejmee!’