1 petve ne peeieeflekeâ heÙee&JejCe efoJeme. lÙeeefveefceòeevespetve 2021


 
 YeÙe ÙesLeues mebheCeej keâOeer…?
  – PesefJeDej ef[cesuees
 
 «esše Leveyeie&, MeeUkeâjer heesj. eflemeNÙee FÙeòesle efMekeâCeejer. Dee" Je<eeËÛeer nesleer leer lesJne. MeeUsle efMekeâle Demeleevee efMe#ekeâ meebieeÙeÛes – ‘‘Jeerpe JeeÛeJee, iejpe vemesue lesJne efoJes yebo keâje. keâeieo JeeÛeJee. keâeieoeÛee hegveJee&hej keâje. peieeÛes nJeeceeve yeouele Deens. leeheceeveele efoJemeWefoJeme Jee{ nesle Deens. ns DemesÛe meelelÙeeves Ûeeuet jeefnues lej ueJekeâjÛe ceeCemeeuee he=LJeerJej peerJeve peieCes DeMekeäÙe nesCeej Deens.’’
 efMe#ekeâ JeejbJeej meebiele Demeuesueer heÙee&JejCeeÛeer ceeefnleer Ssketâve «esše YeÙeYeerle JneÙeÛeer, mewjYewj JneÙeÛeer. heÙee&JejCeeÛee Nneme meg¤ jeefnuee lej Deeheues DeeefCe DeeheuÙeeveblejÛÙee efhe{ŸeebÛes keâeÙe nesCeej, ÙeeÛeer efÛeblee efleuee Yes[meeJet ueeieueer. efoJeme DeeefCe ceefnves heg{s mejkeâle nesles, heCe «esšeÛÙee ceveeleerue heÙee&JejCe yeoueeÛeer Yeerleer keâener keâceer nesle veJnleer.
 nJeeceeve yeoueeefJe<eÙeer ueeskeâebÛes Je mejkeâejÛes ue#e JesOetve IesCÙeemee"er DeeheCeÛe keâenerlejer kesâues heeefnpes, Demes «esševes "jJeues. ceie Skeâ efoJeme efleves MeeUsuee oeb[er ceejueer. Deeheues ohlej IesTve leer mJeer[veÛÙee mebmeoYeJeveemeceesj iesueer DeeefCe lesLes "eCe ceeb[tve, OejCes Oe¤ve yemeueer. ‘nJeeceeve yeoueemee"er MeeUsuee oeb[er’ efleves DeeheuÙeemeceesj Skeâe HeâuekeâeJej efuentve "sJeues. efleÛes OejCes leerve Dee"Je[s meg¤ nesles.
 SJnevee «esšeÛÙee melÙee«eneÛeer yeeleceer meeNÙee peieYej heesnesÛeueer nesleer. npeejes MeeUkeâjer cegues, heÙee&JejCe lep%e, MeeŒe%e Je jepekeâerÙe vesles «esšeuee heeef"byee osCÙeemee"er heg{s mejmeeJeues. heeshe øeâeefvmeme Ùeebveerner efleÛes keâewlegkeâ kesâues.
 mebÙegkeäle je°^ebÛÙee keäueeÙeceWš De@keäMeve meceeršceOÙes mebyeesOeve keâjCÙeemee"er «esšeuee Deeceb$eCe Deeues. 60 osMeebÛÙee ØecegKeebmeceesj Yee<eCe keâjleevee efleves Øeot<eCeeuee peyeeyeoej DemeuesuÙee jepekeâerÙe veslÙeebvee Heâškeâejues –
 ‘‘DeeefLe&keâ Øeieleerceeies OeeJeCeeNÙee mJeeLeea veslÙeebvees, nJeeceeve yeoue Je leeheceeve Jee{erves legcner he=LJeerÛee efJeveeMe keâjerle Deenele. DeeceÛÙee efhe{erÛee legcner keâOeer efJeÛeej kesâuee Deens keâe? YeeJeer efhe{Ÿee legcneuee keâoeefhe #ecee keâjCeej veenerle.’’ «esšeÛes Yee<eCe peeieeflekeâ veslÙeebvee YeeJeues. heÙee&JejCe j#eCeeÛÙee peyeeyeoejerÛeer lÙeebvee Øekeâ<ee&ves peeCeerJe Peeueer.
 Øeot<eCeeÛes DeesPes
 nJeeceeve yeoue Je peeieeflekeâ leeheceeve Jee{ ns DeepeÛÙee Ie[eruee oesve keâUerÛes heCe ogue&ef#ele cegös Deensle. oesvner hejmhejhetjkeâ Deensle.
 he=LJeerÛÙee he=‰YeeieeJejerue mejemejer leeheceeveele nesCeejer Jee{ cnCepesÛe peeieeflekeâ leeheceeve Jee{. 2005 ceOÙes kesâuesuÙee DeYÙeemeevegmeej ceeieerue MebYej Je<eeËÛÙee keâeUele peeieeflekeâ mlejeJej mejemejer leeheceeveele 0.6 DebMe mesefumeDeme les 1 DebMe mesefumeDeme SJe{er Jee{ PeeuÙeeÛes efometve Deeues.
 nefjleie=n JeeÙetbÛes cnCepesÛe yee<he, keâeye&ve[eÙe Dee@keämeeF&[, efceLesve, veeÙeš^me Dee@keämeeF&[, FlÙeeoer JeeÙetbÛes JeeleeJejCeeleerue Jee{uesues ØeceeCe leeheceeveJee{eruee keâejCeerYetle Deens.
 ‘Fbšjve@Meveue he@veue Dee@ve keäueeÙeceWš ÛeWpe’ Ùee Deeblejje°^erÙe ceb[Ueves keâe{uesuÙee efve<keâ<ee&vegmeej efJemeeJÙee MelekeâeÛÙee ceOÙeeheemetve leeheceeveele Peeuesueer Jee{ ner ceveg<Ùeefveefce&le Deens.
 peeieeflekeâ leeheceeveJee{eruee peerJeeMce FbOeveeÛes pJeueve DeeefCe ogmeNÙee yeepetuee yesmegceej Je=#elees[, Jee{les DeewÅeesefiekeâerkeâjCe, efmeceWšÛÙee pebieueebÛeer nesCeejer Jee{, DeMee Deveskeâ iees°er keâejCeerYetle Deensle. Deepe keâesUmee, Keefvepe lesue, vewmeefie&keâ JeeÙet, Ùee peerJeeMce FbOeveebÛee cees"Ÿee ØeceeCeeJej Jeehej nesle Deens, ns DeeheCe heenle DeenesleÛe.
 DeKesj GefMejeves keâe nesF&vee, peeieeflekeâ leeheceeveJee{eruee DeeUe IeeueCÙeemee"er mebÙegkeäle je°^ mebIešvesves 2013 ceOÙes keäJeesšes keâjej leÙeej kesâuee. heCe meJe&otj je°^ebceOÙes heÙee&JejCe Je leeheceeveeefJe<eÙeer SkeâJeekeäÙelee vemeuÙeeves Ùee keâjejevegmeej HeâejMeer Øeieleer Peeueer veener.
 2016 ceOÙes DeeCeKeer Skeâ keâjej -he@efjme keâjej mebheVe Peeuee. Ùee keâjejele 196 osMe menYeeieer Peeues. peeieeflekeâ leeheceeve Jee{ 1.5 DebMe mesefumeDemeheÙeËle "sJeCÙeemee"er meJe& osMeebveer Skeâef$ele ØeÙelve keâjeÙeÛee, Demes Ùee keâjejevegmeej "jues. Øeot<eCeeÛes DeesPes nuekesâ Peeues veener lej lÙeeÛes og<heefjCeece meeNÙee peieeuee YeesieeJes ueeieleerue, ÙeeÛeer peeCeerJe meJe& osMeebvee Peeueer Deens. heCe lÙee °erves Øeot<eCe keâceer keâjCÙeemee"er keâesCe efkeâleer ØeÙelve keâjlees, ns vepeerkeâÛÙee YeefJe<ÙekeâeUele efometve ÙesCeej Deens.
 Øeot<eCeeÛeer osMehejlJes škeäkesâJeejer
 Øeot<eCe keâjCeejs osMe DeeefCe lÙeebÛeer škeäkesâJeejer heg{erueØeceeCes Deens :-
 heefnuÙee heeÛe cees"ŸeebÛeer škeäkesâJeejer :
 Ûeerve (30), Decesefjkeâe (15), Yeejle (7), jefMeÙee (5) Je peheeve (4).
 ØelÙeskeâer oesve škeäkesâ : pece&veer, FjeCe, oef#eCe keâesefjÙee, meewoer DejsefyeÙee, Fb[esvesefMeÙee, ke@âve[e.
 ØelÙeskeâer Skeâ škeäkeâe : cesefkeämekeâes, oef#eCe Deeeføeâkeâe, yeÇeefPeue, legke&âmleeve, Dee@mš^sefueÙee, Fbiueb[, heesueb[.
 peieeleerue GjuesuÙee meJe& osMeebceOÙes Øeot<eCeeÛeer škeäkesâJeejer 20 škeäkesâ Deens.
 cees"Ÿee heeÛeebÛeer ueeskeâmebKÙee Deens :
 Ûeerve (139 keâesšer), Decesefjkeâe (33 keâesšer), Yeejle (132keâesšer), jefMeÙee (14 keâesšer) Je peheeve (12 keâesšer).
 heefnues heeÛe osMe 61³ Øeot<eCe keâjleele. lÙeebÛeer SketâCe ueeskeâmebKÙee Deens 330keâesšer. peieeÛeer ueeskeâmebKÙee Deens 767 keâesšer. cnCepes 437 keâesšer ueeskeâ 39³ Øeot<eCe keâjleele.
 leeheceeveJee{ efJeveeMeekeâ[s vesCeejer
 ceeveJeeÛÙee heÙee&JejCeeleerue nmle#esheecegUs nefjleie=n JeeÙetbÛes JeeleeJejCeeleerue ØeceeCe Jee{le Deens. metÙee&keâ[tve he=LJeerJej peer neefvekeâejkeâ efkeâjCes Ùesleele, lÙeeheemetve he=LJeerÛes j#eCe keâjCeeje DeesPeesveÛee Lej efJejU nesle Deens. heefjCeecele: he=LJeerÛes leeheceeve Jee{le Deens.
 Deeblejje°^erÙe Svepeea Spevmeerves Demes Yeekeâerle kesâues Deens keâer, pej ner leeheceeveJee{ melele meg¤ jeefnueer lej 2050 heÙeËle he=LJeerJej ceeCemeeuee peieCes Deme¢e nesCeej Deens.
 Ùee leeheceeve Jee{ercegUs he=LJeerJej keâeÙe heefjCeece nesleerue ÙeeÛee OeeskeäÙeeÛee FMeeje peeieeflekeâ DeejesiÙe mebIešvesves keâOeerÛe efouesuee Deens. lÙeeceOÙes cnšues Deens :-
 efheCÙeeÛÙee heeCÙeeÛee legšJe[e efvecee&Ce nesF&ue. DeVeOeevÙe efveefce&leerÛÙee Øeef›eâÙesle yeoue nesF&ue. vewmeefie&keâ Deeheòeer cnCepesÛe hetj, JeeoUs, DeefleJe=°er, og<keâeU, JeCeJes, peceerve/[eWiej KeÛeCes ÙeeceOÙes Jee{ nesF&ue. «eerveueB[, Debšeefš&keâe, yeHeâe&U ØeosMe ÙesLeerue yeHe&â efJeleUCes meg¤ nesF&ue. lÙeecegUs mecegõeleerue heeCÙeeÛeer heeleUer Jee{sue DeeefCe meKeue Yeeieeleerue efkeâveejer ØeosMe, Menjs, ueneve yesšs keâeÙecemJe¤heer heeCÙeeKeeueer peeleerue. JevÙeheMet DeeefCe JevemheleeRÛÙee Deveskeâ Øepeeleer ve° nesleerue. otef<ele heeCeer DeeefCe nJee ÙeecegUs Deepeej Jee{leerue. kegâhees<eCeeves yeUeRÛeer mebKÙee Jee{sue. mecegõeleerue DeecueebÛes ØeceeCe Jee{uÙeecegUs mecegõeleerue peerJeme=°eruee Oeeskeâe efvecee&Ce nesF&ue.
 DeepeÛÙee Ie[eruee Jejeruehewkeâer keâener iees<šer Ie[le DemeuÙeeÛes DeeheCe DevegYeJele DeenesleÛe. ‘meWšj Heâe@j Svepeea SvJneÙejceWš DeB[ Jee@šj’ Ùee mebmLesves ØekeâeefMele kesâuesuÙee DenJeeueele veceto kesâues Deens keâer, Yeejleele 1970 les 2005 Ùee keâeUele og<keâeU, hetj DeeefCe Ûe›eâerJeeoUeÛÙee 250 Iešvee Ie[uÙee. 2005 veblejÛÙee Heâkeäle 15 Je<eeËÛÙee keâeUele DeMee IešveebÛeer mebKÙee 310 Deens.
 SketâCeÛe, leeheceeveJee{ercegUs ceeCemeeÛeer efJeveeMeekeâ[s JeešÛeeue meg¤ Deens, ns keâšt melÙe Deens.
 DeefOekeâ mebMeesOeveeÛeer iejpe
 efvemeiee&le GheueyOe DemeuesuÙee peerJeeMce FbOeveecegUs (Keefvepe lesue, keâesUmee, JeeÙet Jeiewjs) efceUCeeNÙee Tpexuee heejbheefjkeâ Tpee& cnCeleele. Ùee TpexÛeer efveefce&leer cees"Ÿee ØeceeCeele nesles. ner Tpee& Øeot<eCe efvecee&Ce keâjles ns DeeheCe Jej heeefnues.
 heejbheefjkeâ Tpexuee heÙee&Ùe Deheejbheefjkeâ TpexÛee Deens. ner Tpee& metÙe&, heeCeer, nJee, Yejleer-Deesnesšer, Yetleehe JeieQjscegUs efceUles. Deheejbheefjkeâ Tpee& Øeot<eCecegkeäle Demeles heCe Ùee TpexÛÙee ceÙee&oe Deensle. hesš^esue, ef[Pesueuee heÙee&Ùe cnCetve ogÛeekeâer, ÛeejÛeekeâer iee[Ÿee, efJeceeves Jeiewjs JeenveebceOÙes efJepesÛee Jeehej mJemle DeeefCe cegyeuekeâ ØeceeCeele Peeuee lej Øeot<eCeeuee Je leeheceeve Jee{eruee DeeUe yemet Mekesâue. lÙeemee"er DeefOekeâ mebMeesOeveeÛeer iejpe Deens.
 DeeheCe keâeÙe ke⤠Mekeâlees?
 nJeeceeveyeöue, leeheceeveJee{ Je Øeot<eCe jesKeCÙeemee"er KeejerÛee Jeeše cnCetve DeeheCener keâener iees°er ke⤠Mekeâlees.
 1) šerJner, cÙegefPekeâ efmeefmšce, ueeT[ mheerkeâj ÙeebÛee DeeJeepe keâceer "sJeCes. HeâšekeäÙeebÛee Jeehej ve kesâuesuee yeje.
 2) kesâjkeâÛeje iešejele, FlejebÛÙee peeiesle ve šekeâlee keâÛejehesšerle šekeâCes.
 3) efJepesÛee Jeehej keâceer keâjCes, keâceer Jeerpe ueeCeejer GhekeâjCes JeehejCes.
 4) heeCeer JeeÛeJee, heeCÙeeÛes mee"s, yeeJeKeues Øeotef<ele ke⤠veÙesle.
 5) jemeeÙeefvekeâ KeleebSsJepeer pewefJekeâ KeleebÛee Jeehej keâjCes.
 6) hue@efmškeâ SsJepeer keâeieoeÛÙee Je keâehe[eÛÙee efheMeJÙee JeehejCes.
 7) Pee[s ueeJeCes, leer peieJeCes DeeefCe Jee{JeCes.
 8) ogÛeekeâer, ÛeejÛeekeâerSsJepeer peceuÙeeme meeÙekeâueÛee Jeehej keâjCes.
 9) keâesCeleerner Jemlet Hesâketâve osCÙeeDeieesoj efleÛee hegveJee&hej nesF&ue keâe les heenCes.
 10) DeeheuÙee heeUerJe ØeeCÙeebÛes ceuecet$e jmlÙeeJej, meeJe&peefvekeâ ef"keâeCeer vekeâes.
 11) jmlÙeeJej, DevÙe$e keâes"sner LegbkeâCÙeeÛeer meJeÙe Ûeebieueer veener.
 12) ceebmeenej keâceer DemeeJee. Meekeâenejeuee hemebleer ÅeeJeer.
 13) mLeeefvekeâ ef"keâeCeer pes leÙeej nesles, efhekeâles les MekeäÙelees Kejsoer keâjCes.
 14) iejpe vemeleevee Jemlet Kejsoer ve keâjCes.
 15) Deeheues Iej, heefjmej mJeÛÚ "sJeCes. mLeeefvekeâ heeleUerJej mJeÛÚlee ceesnerce jeyeJeCes. lÙeeceOÙes menYeeieer nesCes.
 meb#esheeves
 Skeâ JesU ceeCetme ceeCemeeuee #ecee keâjerue heCe efvemeie& keâOeerÛe veener. vewmeefie&keâ Deeheòeer, jesiejeF& ÙeeÉejs lees Deeheueer Øeefleef›eâÙee JÙekeäle keâjerle Demelees. keâesjesveeÛes mebkeâšner meOÙee DeeheuÙee ceeies Deens. ‘YeÙe ÙesLeues mebheCeej keâOeer?’ DeMeer efÛeblee DeeheuÙeeuee ueeieuesueer Deens. cnCetveÛe efvemeiee&uee DeeheCe MejCe peeT Ùee, lÙeeÛes efveÙece heeUt Ùee, lÙeeleÛe Deeheues efnle meeceeJeues Deens. veenerlej keâener Kejs veener.