MeyomeeOekeâ jepekeâejCeer ÙeMeJeblejeJe ÛeJneCeHesâyeÇgJeejer 2021


 – pee@ve ieesvmeeueefJeme
 
 ceeiee&jsš Hetâuej ÙeebÛes Skeâ JeekeäÙe Deens : ‘Today a reader, tomorrow a leader.' ns JeekeäÙe lebleesleble peieuesues ceneje°^eleerue jepekeâejCeer meeefneflÙekeâ cnCepes ÙeMeJeblejeJe ÛeJneCe (pevce : 12 ceeÛe& 1913; ce=lÙet : 25 veesJnWyej 1984). mJeleb$e ceneje°^ jepÙeeÛes heefnues cegKÙeceb$eer, DeeOegefvekeâ ceneje°^eÛes efMeuhekeâej DeeefCe meeefnlÙe, keâuee, mebmke=âleer, meceepepeerJeve, GÅeesie DeMee meJe&Ûe #es$eeble ceje"er ceeCetme Ie[efJeCÙeele neleYeej ueeYeuee lees ÙeMeJeblejeJe ÛeJneCe ÙeebÛee. JeeCeer, uesKeCeer DeeefCe efJeÛeejmejCeer Ùee eflevneRcegUs peveceevemeele lÙeebveer mJele:Ûes Skeâ mJeleb$e mLeeve efvecee&Ce kesâues.
 ÙeMeJeblejeJe ÛeJneCe ÙeebÛee pevce meeleeje efpeu¢eeleerue osJeje°^s Ùee ieeJeer Skeâe ÚesšŸee meeceevÙe Meslekeâjer kegâšgbyeele efo. 12 ceeÛe& 1913 jespeer Peeuee. DeeF& efJe"eF&. Je[erue yeUJeblejeJe yesueerHeâ cnCetve mejkeâejer veeskeâjer keâjerle nesles. 1917 ceOÙes huesieÛÙee meeLeerle lÙeebÛÙee Jeef[ueebÛee Dekeâeueer ce=lÙet Peeuee. ÙeMeJeblejeJe Ùeebvee JeÙeeÛÙee ÛeJeLÙee Je<eea Jeef[ueebÛÙee Øesceeuee heejKes JneJes ueeieues. ØeeLeefcekeâ efMe#eCe keâje[ ÙesLes Peeues. FÙeòee ÛeewLeerceOÙes efMekeâle Demeleevee Jeie&efMe#ekeâ ßeer. MesCeesueerkeâj Ùeebveer ‘legcner keâesCe nesCeej?’ cnCetve cegueebvee efJeÛeejues Demeleevee Flej cegueebØeceeCes Gòej ve oslee ‘‘ceer ÙeMeJeblejeJe ÛeJneCe nesCeej’’ Demes ÙeMeJeblejeJe cnCeeues. cegueeÛes heeÙe heeUCÙeele efomeleele ÙeeÛeer ØeefÛeleer ieg¤bvee Deeueer. ÙeeceOÙesÛe lÙeebÛÙee mJeleb$e yeeCÙeeÛeer Ûecekeâ efomeueer.
 ÙeMeJeblejeJe ÛeJneCe ÙeebÛÙee pe[CeIe[Ceerle DeeF&ÛÙee mebmkeâejeÛee DeeefCe «ebLe JÙeemebieeÛee cees"e Jeeše Demeuesuee efomelees. DeeF&yejesyej Sskeâuesueer keâLee, keâerle&ves, ØeJeÛeves, heewjeefCekeâ DeeKÙeeves, ueeskeâieerles FlÙeeoeRceOetve lÙeebvee ceje"er Yee<esÛes %eeve DeeefCe ceje"er meeefnlÙeeÛeer peeCe Deeueer. les DeeheuÙee DeeF&efJe<eÙeer efueefnleele : ‘‘DeeF& cnCepes mee#eele Øesce. KeNÙee DeLee&ves leer meg-ceelee Deens. DeeF&ÛÙee Øesceeves Jee{efJeuesueer, Heâej cees"er Peeuesueer ceeCemes ceer Deepener pesJne heenlees, lesJne ceuee ceePeer DeeF& DeefOekeâ mecepeles. ceePÙee kegâšgbyeele nerÛe Kejer ßeercebleer Deens. Ùee ßeercebleerves ceuee ceveeÛee jepee yeveeÙeuee efMekeâefJeues.’’
 MeeUsle efMekeâle DemeleeveeÛe ÙeMeJeblejeJeebvee DeJeeblej JeeÛeveeÛee veeo neslee. lÙee keâeUer lÙeebvee ‘efJepeÙeer ceje"e’ DeeefCe yesUieeJentve Øeefmeæ nesCeejs ‘je°^Jeerj’ ner yeÇeÿeCeslej ÛeUJeUerÛee hegjmkeâej keâjCeejer Je=òehe$es JeeÛeeÙeuee efceUle. heg{s lÙeebÛes efce$e nefjYeeT uee[ ÙeebÛÙee ÚesšsKeeveer ogkeâeveele les hegCÙeeletve Øeefmeæ nesCeejs, ‘cepetj’, cegbyeF&ntve Øeefmeæ nesCeejs meehleeefnkeâ ‘ßeæevebo’ JeeÛele Demele. lÙeecegUs lÙeebÛÙee ceveeJej DeefOekeâ JÙeehekeâ mJe¤heeÛes mebmkeâej Peeues. heg{s lÙeebveer Je lÙeebÛÙee efce$eebveer efMeJeÚ$eheleer ceb[U mLeeheve keâ¤ve efce$eebÛÙee ceoleerves Deveskeâ Ghe›eâce jeyeefJeues. Ûeebieuee meeJe&peefvekeâ keâeÙe&keâlee& nesCÙeemee"er DeefOekeâ JeeÛeve kesâues heeefnpes Demes lÙeebÛÙee ceveeJej efyebyeues iesues.
 keâje[ÛÙee efšUkeâ neÙemketâueceOÙes efMe#eCe Iesle Demeleevee lÙeebÛÙee JeeÛeveeÛeer meJeÙe DeefOekeâ hekeäkeâer Peeueer. lesLes lÙeebÛÙee JeeÛeveele DeeuesuÙee nefjYeeT Deehešs, veeLeceeOeJe, kesâlekeâj ÙeebÛÙee Ssefleneefmekeâ, meeceeefpekeâ keâeobyeNÙeeyejesyejÛe vesheesefueÙeve, ce@efPeveer, [er Jn@uesje, ie@efjyeeu[er, kesâUgmekeâjebveer efueefnuesues ‘Ú$eheleer efMeJeepeer cenejepeebÛes Ûeefj$e’, ve. efÛe. kesâUkeâjebveer efueefnuesues ‘efšUkeâ Ûeefj$e’, DeCCeemeensye ueús Ùeebveer efueefnuesues ‘Meent cenejepeeÛes Ûeefj$e’ Je efMeJejepeheble hejebpehes ÙeebÛes ‘keâeU’ ceOeerue efveyebOe Ùee meJeeËÛee meceeJesMe Deens. heg{s heb{jerveeLe heešerue Ùeebveer efueefnuesues cenelcee pÙeeseflejeJe Hegâues ÙeebÛes Skeâ Úesšs Ûeefj$e JeeÛeues. lÙeecegUs cenelcee HegâuÙeebÛes efJeÛeej lÙeebvee cetueieeceer Jeešues. lÙeebveer ceeb[uesues efŒeÙee, oefuele, Meslekeâjer, efMe#eCe, yengpeve meceepe Ùee efJe<eÙeerÛÙee, efJeÛeejeves lÙeebvee veJeerve efoMee oeKeJeueer. lÙeeÛeJesUer Leesjues yebOet ieCehelejeJe Je meceJeÙemkeâ efce$eebMeer nesCeejer ÛeÛee& ceve JÙeehekeâ nesCÙeeme GheÙeesieer "jueer.
 ÙeMeJeblejeJe ÛeJneCe Je lÙeeÛÙee efce$eebveer MeeUsÛÙee ØeebieCeele 26 peevesJeejer 1932 Ùee efoJeMeer Skeâe Je=#eeJej PeW[eJebove kesâues. lÙeeJesUer osMeeJej efyeÇefšMeebÛes jepÙe nesles. lÙeecegUs PeW[eJebove keâjCes ne Skeâ je°^erÙe iegvne cnCetve ÙeMeJeblejeJe ÛeJneCe Je lÙeebÛÙee menkeâeNÙeebvee De"je ceefnvÙeebÛeer mekeäle cepegjerÛeer efMe#ee "es"eJeCÙeele Deeueer. lÙeebvee Deškeâ keâ¤ve keâje[ÛÙee pesueceOÙes "sJeCÙeele Deeues. lesLes ieebOeerJeeoer efJeÛeejJeble DeeÛeeÙe& YeeieJele Ùeebveer lÙeebvee meebefieleues, ‘‘legcner legceÛee ÙesLeerue JesU, yegæer DeeefCe ceve mebmkeâeefjle keâjCÙeeÛÙee ØeÙelveele IeeueJee. ÙesLes GheueyOe nesCeejer hegmlekesâ JeeÛetve ØesjCee IÙee.’’
 JeeÛeveeÛeer DeeJe[ lÙeebvee ueneveheCeeheemetve nesleerÛe; heCe ÙesjJe[e pesueceOÙes ÙeesiÙe efoMee efceUeueer. Ùee pesueceOÙes ÙeMeJeblejeJe Ùeebveer ‘Meekegbâleue’, ‘cesIeotle’, ‘pÙegefueÙeme meerPej’ yeš^e&v[ jmesue ÙeebÛes ‘jes[me št øeâer[ce’, pee@ve jer[ ÙeebÛes ‘šsve [spe o@š Meskeâ o Jeu[&’ Ùee hegmlekeâebÛes lemesÛe efJe.oe.meeJejkeâj ÙeebÛÙee ‘ieesceblekeâ’ Je ‘keâceuee’ Ùee keâeJÙemeb«eneÛes , ‘keâcÙegefvemš ce@efveHesâmšes’ Ùee «ebLeebÛes JÙeefkeäleiele Je meecetefnkeâ JeeÛeve kesâues. jepekeâerÙe mJe¤heeÛÙee hegmlekeâebyejesyej lÙeebveer Jee*dceÙeefJe<eÙekeâ Deveskeâ hegmlekeâebÛes JeeÛeve kesâues.
 ÙesjJe[eÛÙee pesueceOÙes ÙeMeJeblejeJe meejKes JeeÛele Deensle ns heentve. lÙeebÛes menkeâejer efce$e jeIegDeCCee efueceÙes lÙeebvee cnCele, ‘‘Flekesâ keâeÙe JeeÛele yemeleesme? mJejepÙeemee"er ue{eÙeÛes, SJe{er meeOeer iees° leguee-ceuee mecepeueer SJe{er hegjs Deens.’’ ÙeeJej ÙeMeJeblejeJe DeeheuÙee efce$eeuee cnCeeues, ‘‘DeeheCe pesJne yeensj peeT lesJne legceÛee meuuee ceer ceevesve; heCe Deepe ÙesLes DemeuesuÙee JesUsÛee GheÙeesie keâ¤ve ceuee efpelekesâ JeeÛelee ÙesF&ue lesJe{s JeeÛetve mecepetve IesCÙeeÛee ceer ØeÙelve keâjCeej Deens.’’
 ÙeMeJeblejeJe ÛeJneCe ÙeebÛeer MeyoebÛÙee meeceLÙee&Jej efveleeble ßeæe nesleer. MeyoebÛeer ceveesYeeJes meeOevee keâjCeeje MeyomeeOekeâ cnCeJetve IÙeeÙeuee lÙeebvee Kethe DeeJe[le Demes. lÙeebÛÙee celes, jepekeâejCe DeeefCe meeefnlÙe Ùee oesneWÛes ceeOÙece ‘Meyo’ Deens. lÙeecegUs jepekeâejCeer ns meeefneflÙekeâebÛes ‘MeyoyebOet’ Demeleele. lÙeebÛÙee Meyoeble meebieeÙeÛes cnCepes, ‘‘MeyoebÛÙee meeceLÙee&Jej Je meeQoÙee&Jej ceePee efveleeble efJeÕeeme Deens. veJeefveefce&leerÛes mepe&veMeerue keâeÙe& pemes Meyo keâjleele, lemesÛe meeceüepÙeMekeäleer OegUeruee efceUefJeCÙeeÛes mebnejkeâ meeceLÙe&ner Meyoeble Deens. Meyo ns meeefneflÙekeâebÛes ØecegKe MeŒe Deens.’’ ns lÙeebÛes MeyoceenelcÙe efJeÛeejele IesleuÙeeveblej les Meyoebyeeyele efkeâleer o#e, mebJesoveMeerue, ÛeesKeboU Je peeie=le nesles ns ue#eele Ùesles.
 ÙeMeJeblejeJeebveer ceeCemes pees[CÙeemee"er MeyoebÛee Jeehej kesâuee. les leesuetve ceehetve MeyoÙeespevee keâjle. Skeâe JÙeeKÙeeveeÛÙee JesUer lÙeebÛÙee OeesjCeeves veejepe Peeuesueer DeeefCe heg{eNÙeeves Ye[keâefJeuesueer le®Ce cegues Iees<eCee osle nesleer – ‘‘ÙesMee Deeuee ÙesMee… iegb[eU legPee ieeMee ~’’ ÙeMeJeblejeJe cee$e MeebleÛe nesles. DeeheuÙee Yee<eCeele lÙee le®Ceebvee GösMetve les cnCeeues, ‘‘legcner ceuee ÙesMee cnšuÙeeÛes og:Ke veener! ceePeer DeeF& ceuee ‘ÙesMeeÛe’ cnCeeÙeÛeer. efleÛeer Dee"JeCe Peeueer!’’ ÙeeJej lÙee le®CeebÛÙee Iees<eCee yebo PeeuÙee DeeefCe les meYesÛes Skeâ Yeeie yeveues. ÙeMeJeblejeJeebveer Skeâner efJejesOeeÛee Meyo ve GÛÛeejlee meYee efpebkeâueer nesleer.
 ÙeMeJeblejeJe ns mJele: Gòece meeefneflÙekeâ DemeuÙeeÛeer mee#e lÙeebÛÙee ‘ke=â<Cekeâe"’ ¢ee DeelceÛeefj$eeletve Ùesles. ‘meeiejleerj’ ne lÙeebÛÙee DeelceÛeefj$eeÛee ogmeje Keb[ les hetCe& ke⤠Mekeâues veenerle keâejCe lÙeebÛee hegleCÙee [e@. efJepeÙe ÛeJneCe lemesÛe helveer JesCetleeF& ÙeebÛÙee Deekeâefmcele efveOeveeves les JÙeefLele Peeues. heefjCeeceer, ogmeje Keb[ hetCe& keâjCÙeeÛeer lÙeebÛeer ceeveefmekeâlee jeefnueer veener. ‘$e+CeevegyebOe’ Ùee «ebLeeceOÙes lÙeebÛÙee peerJeveele DeeuesuÙee ceevÙeJejebÛÙee Dee"JeCeer, lÙeebÛes ØesjCeeoeÙeer DevegYeJe Meyoyeæ kesâuesues Deensle. Ùee efMeJeeÙe ‘me¢eeõerÛes Jeejs’, ‘Ùegieeblej’, ‘Yetefcekeâe’, ‘MeyoebÛes meeceLÙe&’, ‘efJeosMe oMe&ve’ Ùee lÙeebveer efueefnuesuÙee «ebLeebletve lÙeebÛÙee mebJesoveMeerue ceveeÛes, ØeefleYeeMeeueer meeefneflÙekeâeÛes oMe&ve Ie[les. lÙeebveer meeefnlÙe mebcesueve, Mew#eefCekeâ, meebmke=âeflekeâ mebmLeeble JesUesJesUer efouesueer Yee<eCes ner efJeÛeejebÛeer Dece=leOeeje Deens.
 meeceevÙepeveebheemetve he$ekeâej, meeefneflÙekeâ, keâueekeâej, KesUe[t, mebMeesOekeâ, jepekeâejCeer DeeoeRvee lÙeebveer YejIeesme Gòespeve efoues. leke&âleerLe& ue#ceCeMeeŒeer peesMeer ÙeebÛÙee ceeie&oMe&veeKeeueer ceneje°^ jepÙe meeefnlÙe mebmke=âleer ceb[UeÛeer, efJeÕekeâesMeeÛeer mLeehevee keâ¤ve meebmke=âeflekeâ Jeejmee peheCÙeeÛee DeeefCe Jee{JeCÙeeÛee mleglÙe Ghe›eâce jeyeefJeuee. ceje"er Yee<esleerue opexoej meeefnlÙeeme ØesjCee Je Øeeslmeenve osCÙeemee"er Glke=â° «ebLe heeefjleesef<ekesâ osCÙeeÛeer Ùeespevee keâeÙee&efvJele kesâueer. veešŸeceneslmeJeeme Ûeeuevee efoueer. ceb$eer cenesoÙeebÛÙee efveJeememLeeveebvee Demeuesueer efyeÇefšMe DeefOekeâeNÙeebÛeer veeJes yeouetve lÙee ef"keâeCeer ‘me¢eeõer’, ‘Je<ee&’, ‘cesIeotle’ ‘jecešskeâ’ DeMeer DeLe&hetCe& veeJes efoueer.
 GYÙee ceneje°^eleerue ueeskeâ lÙeebÛee ‘meensye’ Ùee veeJeevesÛe GuuesKe keâjerle. mebÙegkeäle ceneje°^eÛÙee ue{Ÿeele lÙeebveer ceje"er ceeCemeebÛee yesHeâeve jeie DevegYeJeuee. cee$e cegKÙeceb$eer nesTve pevelesÛes Deueesš Øesce mebheeove kesâues. ‘meceepeJeeoeÛee heeUCee meJe&ØeLece ceneje°^ele nuesue, DeMeer Iees<eCee keâjCeejs ÙeMeJeblejeJe Ùeebveer ns jepÙe ceje"ŸeebÛes vemetve ceje"er ceeCemeebÛes Deens, DeMeer iJeener efoueer. meeefnlÙe, mebmke=âleer, keâuee DeeefCe jepekeâejCe ÙeebceOÙes mecevJeÙe meeOeCeejs ÙeMeJeblejeJe ÛeJneCe ns KeNÙee DeLee&ves jefmekeâ Je=òeerÛes, mebJesoveMeerue, keâueemekeäle, keâueeØesceer Je megmebmke=âle Demes JÙeefkeäleceòJe nesles. keâJeer ie.efo.cee[ietUkeâj ÙeebÛÙee Meyoeble meebieeÙeÛes cnCepes, ‘‘he=LJeerJej ÛeeueCeeNÙee keâesšŸeJeOeer ueeskeâebvee DeekeâeMeeleuee Ûebõ pemee DeeheuÙeeyejesyej Ûeeuele Deens Demes Jeešles lemes meceepeeleerue ØelÙeskeâeuee ÙeMeJeblejeJe ns DeeheuÙee yejesyej Deensle, Demes JeešeÙeÛes.’’